KANUN NO: 2918
KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU (*)
Kabul Tarihi: 13 Ekim 1983
Resmi Gazete ile Neşir ve İlânı: 18 Ekim 1983 - Sayı: 18195
5.t. Düstur, c.22 - s.
_____
(*) 1. Sigorta hizmetleri ile ilgili olarak bu Kanun ve diğer
mevzuatla Sanayi ve Ticaret Bakanlığına verilmiş olan görev ve yetkiler
18.12.1987 tarih ve 303 sayılı K.H.K.nin 12.5.1989 tarih ve 368 sayılı K.H.K.nin
6 ncı maddesiyle değişik 1 inci maddesi ilk fıkrasiyle BAŞBAKANLIĞA devredilmiş,
9.12.1994 tarih ve 4059 sayılı Kanunun 2. maddesi (e) bendi ile de Hazine
Müsteşarlığı Sigortacılık Genel Müdürlüğüne devredilmiştir.
2. 17 Ekim 1996 tarih ve 4199 sayılı Kanunun 47 nci maddesi ile
bu Kanundaki eylemler için öngörülen cezalar yürürlükten kaldırılmış, aynı
Kanunun 43 üncü maddesi ile eklenen Ek 3 üncü madde hükümleri, 1.1.1997'den
geçerli olmak üzere uygulamaya konulmuştur. Trafik cezalarındaki bu değişiklik
hükümleri 21 Mayıs 1997 tarih ve 4262 sayılı Kanunun 4 üncü maddesi ile
yürürlükten kaldırılmış ve aynı madde ile yeniden düzenlenmiş ve madde
metinlerine işlenmiştir.
Ek 3 üncü madde, 1 inci fıkrası hükmüne göre de;
Her takvim yılı başından geçerli olmak üzere önceki yılda
uygulanan mutlak ceza tutarları, o yıl için Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca
tesbit ve ilan olunan yeniden değerleme oranında artırılır.
3. Karayolları Trafik Yönetmeliği, 18.7.1997 tarih ve 23053
sayılı 1. Mükerrer R.G.'de yayımlanmıştır.
_____
BİRİNCİ KISIM
GENEL ESASLAR
BİRİNCİ BÖLÜM
AMAÇ VE KAPSAM
Amaç
Madde 1 - Bu Kanunun amacı, karayollarında, can ve mal güvenliği
yönünden trafik düzenini sağlamak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm
konularda alınacak önlemleri belirlemektir.
Kapsam
Madde 2 - Bu Kanun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve
yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve
bunların görev, yetki ve sorumluluk, çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsar.
Bu Kanun, karayollarında uygulanır. Ancak aksine bir hüküm yoksa;
a) Karayolu dışındaki alanlardan kamuya açık olanlar ile park,
bahçe, park yeri, garaj, yolcu ve eşya terminali, servis ve akaryakıt
istasyonlarında karayolu taşıt trafiği için faydalanılan yerler ile,
b) Erişme kontrollü karayolunda ve para ödenerek yararlanılan
karayollarının kamuya açık kesimlerinde ve belirli bir karayolunun bağlantısını
sağlayan deniz, göl ve akarsular üzerinde kamu hizmeti gören araçların, karayolu
araçlarına ayrılan kısımlarında da, Bu Kanun hükümleri uygulanır.
İKİNCİ BÖLÜM
TANIMLAR
Tanımlar
Madde 3 - Bu Kanunda kullanılan terimlerin tanımları aşağıda
gösterilmiştir.
Trafik: Yayaların, hayvanların ve araçların karayolları
üzerindeki hal ve hareketleridir.
Karayolu: Trafik için, kamunun yararlanmasına açık olan arazi
şeridi, köprüler ve alanlardır.
Karayolu yapısı: Karayolunun kendisi ile karayolunun üstünde,
yanında, altında veya yukarısındaki, ada, ayırıcı, otokorkuluk, istinat duvarı,
köprü, tünel, menfez ve benzeri yapılardır.
Mülk: Devlete, kamuya, gerçek ya da tüzelkişilere ait olan
taşınmaz mallardır.
Karayolu sınır çizgisi: Kamulaştırılmış, kamuya terk veya tahsis
edilmiş karayolunda; mülkle olan sınır çizgisi,
Diğer karayollarında; yarmada, şevden sonra hendek varsa hendek
dış kenarı, hendek yoksa şev üst kenarı, dolguda şev etek çizgisi,
Yaya yolu ayrılmış karayolunda ise yaya yolunun mülkle
birleştiği çizgidir.
İki yönlü karayolu: Taşıt yolunun her iki yöndeki taşıt trafiği
için kullanıldığı karayoludur.
Tek yönlü karayolu: Taşıt yolunun yalnız bir yöndeki taşıt
trafiği için kullanıldığı karayoludur.
Bölünmüş karayolu: Bir yöndeki trafiğe ait taşıt yolunun bir
ayırıcı ile belirli şekilde diğer taşıt yolundan ayrılması ile meydana gelen
karayoludur.
Erişme kontrollü karayolu (otoyol-ekspresyol): Özellikle transit
trafiğe tahsis edilen, belirli yerler ve şartlar dışında giriş ve çıkışın
yasaklandığı, yaya, hayvan ve motorsuz araçların giremediği, ancak, izin verilen
motorlu araçların yararlandığı ve trafiğin özel kontrola tabi tutulduğu
karayoludur.
Geçiş yolu: Araçların bir mülke girip çıkması için yapılmış olan
yolun, karayolu üzerinde bulunan kısmıdır.
Bağlantı yolu: Bir kavşak yakınında karayolu taşıt yollarının
birbirine bağlanmasını sağlayan, kavşak alanı dışında kalan ve bir yönlü trafiğe
ayrılmış olan karayolu kısmıdır.
Anayol: Anatrafiğe açık olan ve bunu kesen karayolundaki
trafiğin, bu yolu geçerken veya bu yola girerken, ilk geçiş hakkını vermesi
gerektiği işaretlerle belirlenmiş karayoludur.
Tali yol: Genel olarak üzerindeki trafik yoğunluğu bakımından,
bağlandığı yoldan daha az önemde olan yoldur.
Taşıt yolu: (Kaplama): Karayolunun genel olarak taşıt trafiğince
kullanılan kısmıdır.
Yaya yolu (Yaya kaldırımı): Karayolunun, taşıt yolu kenarı ile
gerçek veya tüzelkişilere ait mülkler arasında kalan ve yalnız yayaların
kullanımına ayrılmış olan kısmıdır.
Bisiklet yolu: Karayolunun, sadece bisikletlilerin
kullanmalarına ayrılan kısmıdır.
Yaya geçidi: Taşıt yolunda, yayaların güvenli geçebilmelerini
sağlamak üzere, trafik işaretleri ile belirlenmiş alandır.
Kavşak: İki veya daha fazla karayolunun kesişmesi veya
birleşmesi ile oluşan ortak alandır.
Banket: Yaya yolu ayrılmamış karayolunda, taşıt yolu kenarı ile
şev başı veya hendek içi üst kenarı arasında kalan ve olağan olarak yayaların ve
hayvanların kullanacağı, zorunlu hallerde de araçların faydalanabileceği
kısımdır.
Şerit: Taşıtların bir dizi halinde güvenle seyredebilmeleri için
taşıt yolunun ayrılmış bir bölümüdür.
Alt geçit: Karayolunun diğer bir karayolu veya demiryolunu
alttan geçmesini sağlayan yapıdır.
Üst geçit: Karayolunun, diğer bir karayolu veya demiryolunu
üstten geçmesini sağlayan yapıdır.
Demiryolu geçidi (Hemzemin geçit): Karayolu ile demiryolunun
aynı seviyede kesiştiği bariyerli veya bariyersiz geçitlerdir.
Okul geçidi: Genel olarak okul öncesi, ilköğretim ve orta
dereceli okulların çevresinde özellikle öğrencilerin geçmesi için taşıt yolunda
ayrılmış ve bir trafik işareti ile belirlenmiş alandır.
Ada: Yayaların geçme ve durmalarına, taşıtlardan inip
binmelerine yarayan, trafik akımını düzenleme ve trafik güvenliğini sağlama
amacı ile yapılmış olan, araçların bulunamayacağı, koruyucu tertibatla
belirlenmiş bölüm ve alanlardır.
Ayırıcı: Taşıt yollarını veya yol bölümlerini birbirinden ayıran
bir taraftaki taşıtların diğer tarafa geçmesini engelleyen veya zorlaştıran
karayolu yapısı, trafik tertibatı veya gereçtir.
Park yeri: Araçların park etmesi için kullanılan açık veya
kapalı alandır.
Karayolu üzeri park yeri: Taşıt yolundaki veya buna bitişik
alanlardaki park yeridir.
Karayolu dışı park yeri: Karayolu sınır çizgisi dışında olan ve
bir geçiş yolu veya servis yolu ile taşıt yoluna bağlanan park yeridir.
Otomobil: Yapısı itibariyle, sürücüsünden başka en çok yedi
oturma yeri olan ve insan taşımak için imal edilmiş bulunan motorlu taşıttır.
Minibüs: (Değişik: 3058 - 16.10.1984) Yapısı itibariyle
sürücüsünden başka sekiz ilâ ondört oturma yeri olan ve insan taşımak için imal
edilmiş bulunan motorlu taşıttır.
Kamyonet: İzin verilebilen azamî yüklü ağırlığı 3.500 Kg'ı
geçmeyen ve yük taşımak için imal edilmiş motorlu taşıttır.
Kamyon: İzin verilebilen azamî yüklü ağırlığı 3.500 Kg'dan fazla
olan ve yük taşımak için imal edilmiş motorlu taşıttır.
Otobüs: (Değişik: 3058 - 16.10.1984) Yapısı itibariyle
sürücüsünden başka en az onbeş oturma yeri olan ve insan taşımak için imal
edilmiş bulunan motorlu taşıttır.
Troleybüsler de bu sınıfa girer.
Çekici: Römork ve yarı römorkları çekmek için imal edilmiş olan
ve yük taşımayan motorlu taşıttır.
Arazi taşıtı: Karayollarında yolcu veya yük taşıyabilecek
şekilde imal edilmiş olmakla beraber bütün tekerlekleri motordan güç alan veya
alabilen motorlu taşıtlardır.
Özel amaçlı taşıt: Özel amaçla insan veya eşya taşımak için imal
edilmiş olan ve itfaiye, Cankurtaran, cenaze, radyo, sinema, televizyon,
kütüphane, araştırma araçları ile bozuk veya hasara uğramış taşıt ve araçları
çekmek veya taşımak, kaldırmak gibi özel işlerde kullanılan motorlu araçtır.
Kamu hizmeti taşıtı: Kamu hizmeti için yük veya yolcu taşıması
yapan bütün taşıtlardır.
Personel servis aracı: (Ek: 4199 - 17.10.1996) Herhangi bir kamu
kurum ve kuruluşu veya özel veya tüzel kişilerin personelini bir akit karşılığı
taşıyan şahıs veya şirketlere ait minibüs ve otobüs türündeki ticari araçlardır.
Kamu kurum ve kuruluşları ile özel ve tüzel kişilere ait araçların kendi
personelini veya yolcusunu taşıma işi bu tanımın kapsamına girmez.
Umum servis aracı: (Ek: 4199 - 17.10.1996) Okul taşıtları ile
personel servis araçlarının birlikte değerlendirilmesidir.
Kamp taşıtı: (Ek: 4199 - 17.10.1996) Yük taşımasında
kullanılmayan; iç dizaynı tatil yapmaya uygun teçhizatlarla donatılmış, hizmet
edebileceği kadar yolcu taşıyabilen motorlu taşıttır.
Römork: Motorlu araçla çekilen insan veya yük taşımak için imal
edilmiş motorsuz taşıttır.
Yarı römork: Bir kısmı motorlu taşıt veya araç üzerine oturan,
taşıdığı yükün ve kendi ağırlığının bir kısmı motorlu araç tarafından taşınan
römorkdur.
Hafif römork: Azami yüklü ağırlığı 750 Kg'ı geçmeyen römork veya
yarı römorkdur.
Motosiklet: İki veya üç tekerlekli sepetli veya sepetsiz motorlu
araçlardır. Bunlardan karoserisi yük taşıyabilecek şekilde sandıklı veya özel
biçimde yapılmış olan ve yolcu taşımalarında kullanılmayan üç tekerlekli
motosikletlere yük motosikleti (triportör) denir.
Bisiklet: En çok üç tekerleği olan ve üzerinde bulunan insanın
adale gücü ile pedal veya el ile tekerleği döndürülmek suretiyle hareket eden ve
yolcu taşımalarında kullanılmayan motorsuz taşıtlardır.
Motorlu bisiklet: silindir hacmi 50 santimetre küpü geçmeyen,
içten patlamalı motorla donatılmış ve imal hızı saatte 50 Km'den az olan
bisiklettir.
Lastik tekerlekli traktör: Belirli şartlarda römork ve yarı
römork çekebilen, ancak ticarî amaçla taşımada kullanılmayan tarım araçlarıdır.
İş makineleri: (Değişik: 4199 - 17.10.1996) Yol inşaat
makineleri ile benzeri tarım, sanayi, bayındırlık, milli savunma ile çeşitli
kuruluşların iş ve hizmetlerinde kullanılan; iş amacına göre üzerine çeşitli
ekipmanlar monte edilmiş, karayolunda insan, hayvan, yük taşımasında
kullanılamayan motorlu araçlardır.
Tramvay: Genellikle yerleşim birimleri içinde insan taşımasında
kullanılan, karayolunda tekerlekleri raylar üzerinde hareket eden ve hareket
gücünü dışarıdan sağlayan taşıttır.
Okul taşıtı: Genel olarak okul öncesi, ilköğretim ve orta
dereceli okulların öğrencileri ile sadece gözetici ve hizmetlilerin
taşınmalarında kullanılan taşıttır.
Taşıt katarı: Karayolunda bir birim olarak seyretmek üzere
birbirine bağlanmış taşıtlardır.
Araç: Karayolunda kullanılabilen motorlu, motorsuz ve özel
amaçlı taşıtlar ile iş makineleri ve lastik tekerlekli traktörlerin genel adıdır.
Taşıt: Karayolunda insan, hayvan ve yük taşımaya yarayan
araçlardır. Bunlardan makine gücü ile yürütülenlere "motorlu taşıt" insan ve
hayvan gücü ile yürütülenlere "motorsuz taşıt" denir.
Sürücü: (Değişik: 4199 - 17.10.1996) Karayolunda, motorlu veya
motorsuz bir aracı veya taşıtı sevk ve idare eden kişidir.
Şoför: (Ek: 4199 - 17.10.1996) Karayolunda, ticari olarak tescil
edilmiş bir motorlu taşıtı süren kişidir.
Araç sahibi: Araç için adına yetkili idarece tescil belgesi
verilmiş veya sahiplik veya satış belgesi düzenlenmiş kişidir.
İşleten: Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla
satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama,
ariyet veya rehni gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir. Ancak
ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine
ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiilî tasarrufu bulunduğu ispat
edilirse, bu kimse işleten sayılır.
Yolcu: Aracı kullanan sürücü ile hizmetliler dışında araçta
bulunan kişilerdir.
Hizmetli: Araçlarda, sürücü hariç, araç veya taşıma
hizmetlerinde süreli veya süresiz çalışan kişiler ile iş makinelerinde sürücüden
gayri kişilerdir.
Durak: Kamu hizmeti yapan yolcu taşıtlarının yolcu veya
hizmetlileri bindirmek, indirmek için durakladıkları işaretlerle belirlenmiş
yerdir.
Garaj: Araçların, genellikle uzun süre durmaları için kullanılan
bakım veya servisinin de yapılabileceği kapalı veya açık olan yerlerdir.
Terminal: İnsan veya eşya taşımalarında, araçların indirme,
bindirme, yükleme, boşaltma, aktarma yaptıkları ve ayrıca bilet satışı ile
bekleme, haberleşme, şehir ulaşımı ve benzeri hizmetlerin de sağlandığı yerdir.
Servis istasyonu: Araçların bakım, onarım ve servislerinin
yapıldığı açık veya kapalı yerdir.
Akaryakıt istasyonu: Araçların esas itibariyle akaryakıt, yağ ve
basınçlı hava gibi ihtiyaçlarının sağlandığı yerdir.
Muayene istasyonu: Araçların niteliklerini tespit ve kontrol
edebilecek cihaz ve personeli bulunan ve teknik kontrolü yapılan yerdir.
Trafik kazası: Karayolu üzerinde hareket halinde olan bir veya
birden fazla aracın karıştığı ölüm, yaralanma ve zararla sonuçlanmış olan
olaydır.
Durma: Her türlü trafik zorunlulukları nedeni ile aracın
durdurulmasıdır.
Duraklama: Trafik zorunlulukları dışında araçların, insan
indirmek ve bindirmek, eşya yüklemek, boşaltmak veya beklemek amacı ile kısa bir
süre için durdurulmasıdır.
Park etme: Araçların, durma ve duraklaması gereken haller
dışında bırakılmasıdır.
Geçiş hakkı: Yayaların ve araç kullananların diğer yaya ve araç
kullananlara göre, yolu kullanmak sırasındaki öncelik hakkıdır.
Geçiş üstünlüğü: Görev sırasında, belirli araç sürücülerinin can
ve mal güvenliğini tehlikeye sokmamak şartı ile trafik kısıtlama veya
yasaklarına bağlı olmamalarıdır.
Taşıma sınırı (Kapasite): Bir aracın güvenli taşıyabileceği en
çok yük ağırlığı veya yolcu sayısıdır.
Gabari: Araçların, yüklü veya yüksüz olarak karayolunda güvenli
seyirlerini temin amacı ile uzunluk, genişlik ve yüksekliklerini belirleyen
ölçülerdir.
Azamî ağırlık: Taşıtın güvenle taşıyabileceği azamî yükle
birlikte ağırlığıdır.
Yüksüz ağırlık: Üzerinde insan veya eşya (yük) bulunmayan ve
akaryakıt deposu dolu olan bir aracın taşınması zorunlu alet, edevat ve donatımı
ile birlikte toplam ağırlığıdır.
Yüklü ağırlık: Bir taşıtın yüksüz ağırlığı ile taşımakta olduğu
sürücü, hizmetli, yolcu ve eşyanın toplam ağırlığıdır.
Dingil ağırlığı: Araçlarda aynı dingile bağlı tekerleklerden
karayolu yapısına aktarılan ağırlıktır.
Azamî dingil ağırlığı: Araçların karayolu yapılarından güvenle
ve yapıya zarar vermeden geçebilmeleri için saptanan dingil ağırlığıdır.
Azamî toplam ağırlık: Araçların karayolu yapılarından güvenli ve
yapıya zarar vermeden geçebilmeleri için saptanan toplam ağırlıktır.
Trafik işaretleri: Trafiği düzenleme amacı ile kullanılan işaret
levhaları, ışıklı ve sesli işaretler, yer işaretlemeleri ile trafik zabıtası
veya diğer yetkililerin trafiği yönetmek için yaptıkları hareketlerdir.
İşaret levhası: Sabit veya taşınabilir bir mesnet üzerine
yerleştirilmiş ve üzerindeki sembol, renk ve yazı ile özel bir talimatın
aktarılmasını sağlayan trafik tertibatıdır.
Işıklı ve sesli işaretler: Trafiği düzenlemede kullanılan ışıklı
ve sesli, sabit veya taşınabilir, elle kumanda edilebilen veya otomatik çalışan,
üzerinde çeşitli renk, şekil, sembol, yazı bulunan ve belirli yanma süresi olan,
ışık veya sesle özel bir talimatın aktarılmasını sağlayan trafik tertibatıdır.
İşaretleme: Taşıt yolu ile bordür, ada, ayırıcı, otokorkuluk
gibi karayolu elemanları üzerindeki çeşitli renkte çizgi, şekil, sembol, yazı ve
yansıtıcı ve benzerleri ile özel bir talimatın aktarılmasını sağlayan
tertibattır.
Trafikten men: Trafik zabıtasınca, bu Kanunda belirtilen
hallerde araçla ilgili belgelerin alınması ve aracın belirli bir yere çekilerek
trafikten alıkonulmasıdır.
Bu Kanunun uygulaması ile ilgili diğer tanım ve terimler
yönetmelikte gösterilir.
İKİNCİ KISIM
KURULLAR, KURULUŞLAR, KOMİSYONLAR, GÖREV VE YETKİLERİ
Görevli Kurullar ve Kuruluşlar:
Madde 4 - (Değişik: 4199 - 17.10.1996) Karayolu güvenliği
konusunda hedefleri tespit etmek, uygulatmak ve koordinasyonu sağlamak amacıyla
aşağıdaki kurullar oluşturulmuştur.
a) Karayolu Güvenliği Yüksek Kurulu;
Karayolu Güvenliği Yüksek Kurulu Başbakanın başkanlığında,
Adalet, İçişleri, Maliye, Milli Eğitim, Bayındırlık ve İskan, Sağlık, Ulaştırma,
Orman Bakanlıkları ve Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğünün Bağlı Olduğu Bakan ile
Jandarma Genel Komutanı, Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarı,
Emniyet Genel Müdürü ve Karayolları Genel Müdüründen oluşur.
Gereği halinde diğer bakanlar da Kurula çağrılabilir.
Karayolu Güvenliği Yüksek Kurulu, Trafik Hizmetleri
Başkanlığınca hazırlanarak, Karayolu Trafik Güvenliği Kurulunca uygun görülen
önerileri değerlendirerek karara bağlar ve kararlarının yaşama geçirilmesi için
gerekli koordinasyon önlemlerini belirler.
Kurul yılda iki defa olağan, Başbakanın gerek görmesi halinde de
olağanüstü olarak, gündemle toplanır.
Kurulun sekreterya görevi Emniyet Genel Müdürlüğünce yapılır.
Kurulun çalışmasına ilişkin esas ve usuller, Bakanlar Kurulu
tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
b) Karayolu Trafik Güvenliği Kurulu;
Karayolu Trafik Güvenliği Kurulu Emniyet Genel Müdürlüğü Trafik
Hizmetleri Başkanının başkanlığında, Karayolu Güvenliği Yüksek Kurulu'na katılan
kamu kurumlarının en az daire başkanı seviyesinde görevlileri; Jandarma Genel
Komutanlığı, Türk Standartları Enstitüsü Başkanlığı, Türkiye Şoförler ve
Otomobilciler Federasyonu temsilcisi ile İçişleri Bakanlığınca uygun görülen
trafikle ilgili üniversite, Türkiye Mimar ve Mühendis Odaları Birliği, Türkiye
Trafik Kazalarını Önleme Derneği ve Trafik Kazaları Yardım Vakfının birer
temsilcisi ve Başkent Büyükşehir Belediye Başkanından oluşur. İhtiyaç duyulan
konularda bilgilerine başvurmak üzere diğer kurum ve kuruluşlardan temsilci
çağrılabilir.
Kurul ayda bir toplanır, zorunlu hallerde başkan tarafından
toplantıya çağrılabilir.
Karayolu Trafik Güvenliği Kurulu, Trafik Hizmetleri
Başkanlığınca Trafik hizmetlerinin çağdaş ve güvenli bir şekilde yürütülmesi
amacıyla önerilen veya katılacak temsilcilerce önerilecek önlemlerin
uygulanabilirliğini tartışarak karara bağlar.
Kurul, katılması gereken üyelerin salt çoğunluğu ile toplanır ve
katılanların çoğunluğu ile karar verir.
Kurulun sekreterya görevi ilgili daire başkanlığınca yapılır.
Kurulun görev ve yetkileri şunlardır;
1. Trafikle ilgili kuruluşlar arasında koordinasyon sağlanmasına
ilişkin önerilerde bulunmak,
2. Trafik kazalarının azaltılmasına ilişkin önerilerde bulunmak,
3. Uygulamada görülen aksaklıkları tespit etmek,
4. Kendi görev alanına giren konularla ilgili yasal düzenlemeden
kaynaklanan eksiklikleri belirlemek.
Bu Kanunla ve trafik hizmetleri konusunda diğer kanunlarla
verilen görevler;
a) İçişleri Bakanlığınca,
b) Bu Kanunla yetkili kılınan diğer bakanlık, kuruluş ve
belediyelerce, İçişleri Bakanlığı ile işbirliği içinde,
Yürütülür.
Emniyet Genel Müdürlüğünün, Merkez, Bölge, İl
ve İlçe Trafik Kuruluşları, Görev ve Yetkileri
Madde 5 - Emniyet Genel Müdürlüğünün trafik kuruluşları ile bu
kuruluşların görev ve yetkileri şunlardır:
a) Kuruluş:
(Değişik 1. fıkra: 4199 - 17.10.1996) Bu Kanunla, Emniyet Genel
Müdürlüğüne verilen görevler, Emniyet Genel Müdürlüğüne bağlı olarak kurulan
Trafik Hizmetleri Başkanlığınca yürütülür.
Trafik Hizmetleri Başkanlığı, Emniyet Genel Müdür Yardımcısı
tarafından yürütülür. Emniyet Genel Müdürlüğünün merkez, bölge, il ve ilçe
trafik zabıta kuruluşları Trafik Hizmetleri Başkanlığına bağlı olarak çalışır.
Araçlara ve sürücülere ait işlemleri yapmak, plaka ve
belgelerini vermek ve bu amaca yönelik hizmetleri yürütmek üzere her ilde ve
gerekli görülen ilçelerde tescil şube veya büroları kurulur.
Tescil şube veya bürolarında emniyet hizmetleri sınıfı
personelinden ayrı olarak teşkilat ve kadrolarında gösterilen sayıda genel idare
ve teknik hizmetler sınıfında personel ile sözleşmeli personel çalıştırılabilir.
b) Görev ve Yetkiler:
1. Araçları, bu Kanuna göre araçlarda bulundurulması gerekli
belge ve gereçleri, sürücüleri ve bunlara ait belgeleri, sürücülerin ve
karayolunu kullanan diğer kişilerin kurallara uyup uymadığını, trafik
düzenlemelerinin ve çeşitli tesislerin bu Kanun hükümlerine uygun olup
olmadığını denetlemek,
2. Duran ve akan trafiği düzenlemek ve yönetmek,
3. (...) (17.10.1996 tarih ve 4199 sayılı Kanunun 47. maddesi
hükmü gereğince yürürlükten kaldırılmıştır.)
4. El koyduğu trafik kazalarında trafik kaza tespit tutanağı
düzenlemek,
5. Trafik suçu işleyenler hakkında tutanak düzenlemek, gerekli
işlemleri yapmak ve takip etmek,
6. Trafik kazası neticesinde hastalanan veya yaralananların
bakımlarını sağlayacak tedbirlerin süratle alınmasına yardımcı olmak ve
yakınlarına haber vermek,
7. Araçların tescil işlemlerini yaparak belge ve plakalarını
vermek,
8. (Değişik: 4199 - 17.10.1996) Sürücülerin belgelerini vermek.
9. Ülke çapında taşıtların ve sürücülerin sicillerini tutmak,
teknik ve hukukî değişikliklerini işlemek, istatistiki bilgileri toplamak ve
değerlendirmek,
10. Trafik kazalarının oluş nedenleri ile ilgili tüm unsurları
kapsayan istatistik verileri ve bilgilerini toplamak, değerlendirmek,
sonuçlarına göre gereken önlemlerin alınmasını sağlamak ve ilgili kuruluşlara
teklifte bulunmak,
11. (Ek: 4199 - 17.10.1996) Hasar tazminatı ödemelerini
hızlandırmak amacıyla sigorta şirketlerince istenecek gerekli bilgi ve belgeleri
vermek.
12. Ayrıca bu Kanunla ve bu Kanuna göre çıkarılmış olan
yönetmeliklerle verilen diğer görevleri yapmaktır. (*)
Trafik kuruluşlarının, çalışma şekil ve şartları,
görevlendirilecek personelin nitelikleri, seçimi, çalışma usulleri, görev, yetki
ve sorumluluklarına ait esaslar İçişleri Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikte
belirtilir.
Trafik Zabıtasının Görev ve Yetki Sınırı ile Genel
Zabıtanın Trafik Hizmetlerini Yürütmeye İlişkin Yetkisi
Madde 6 - Trafik zabıtası ve genel zabıtanın görev ve yetki
sınırı;
a) (Değişik 1. fıkra: 3759 - 27.8.1991) (...) (17.10.1996 tarih
ve 4199 sayılı Kanunun 4. maddesi hükmü gereğince yürürlükten kaldırılmıştır.)
Trafik zabıtasının aslî görevi trafik hizmetlerini yürütmektir.
Trafik zabıtası görevi sırasında karşılaştığı acil ve zorunlu
hallerde genel zabıta görevi yapmakla da yetkilidir.
Mülkî idare amirlerince, emniyet ve asayiş bakımından zorunlu
görülen haller dışında, trafik zabıtasına genel zabıta görevi verilemez, araç,
gereç ve özel teçhizatı trafik hizmetleri dışında kullanılamaz.
b) (Değişik: 4262 - 21.5.1997) Genel Zabıta:
Trafik zabıtasının bulunmadığı veya yeterli olmadığı yerlerde
polis; polisin veya trafik teşkilatının görev alan dışında kalan yerlerde de
jandarma, trafik eğitimi almış subay, astsubay ve uzman jandarmalar eliyle
yönetmelikte belirtilen esas ve usullere uygun olarak trafiği düzenlemeye ve
trafik suçlarına el koymaya görevli ve yetkilidir.
_____
(*) 17.10.1996 tarih ve 4199 sayılı Kanunun 3. maddesi hükmü
gereğince 11. bendin numarası 12 olarak teselsül ettirilmiştir.
_____
Gerekli görülen yerlerde ve hallerde yönetmelikle belirtilen
esas ve usullere uygun olarak; valinin isteği ve İçişleri Bakanlığının onayı ile
jandarmaya, mülkî idare amirinin isteği ve garnizon komutanının uygun görmesi
üzerine merkezi komutanlıklarına geçici olarak trafiği düzenleme yetkisi
verilebilir.
Karayolları Genel Müdürlüğünün Görev ve Yetkileri
Madde 7 - Karayolları Genel Müdürlüğünün bu Kanunla ilgili görev
ve yetkileri şunlardır:
a) Yapım ve bakımdan sorumlu olduğu karayollarında can ve mal
güvenliği yönünden gerekli düzenleme ve işaretlemeleri yaparak önlemleri almak
ve aldırmak
b) Tüm karayollarındaki işaretleme standartlarını tespit etmek,
yayınlamak ve kontrol etmek,
c) (...) (Madde 7 nin 1. fıkrasının (c) bendi, 17.10.1996 tarih
ve 4199 sayılı Kanunun 47. maddesi hükmü gereğince yürürlükten kaldırılmıştır.)
d) Trafik ve araç tekniğine ait görüş bildirmek, karayolu
güvenliğini ilgilendiren konulardaki projeleri incelemek ve onaylamak,
e) Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarında, İçişleri
Bakanlığının uygun görüşü alınmak suretiyle, yönetmelikte belirlenen hız
sınırlarının üstünde veya altında hız sınırları belirlemek ve işaretlemek,
f) Trafik kazalarının oluş nedenlerine göre verileri hazırlamak
ve karayollarında gerekli önleyici teknik tedbirleri almak,
g) Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarında trafik
güvenliğini ilgilendiren kavşak, durak yeri, aydınlatma, yol dışı park yerleri
ve benzeri tesisleri yapmak, yaptırmak veya diğer kuruluşlarca hazırlanan
projeleri tetkik ve uygun olanları tasdik etmek,
h) Yetkili birimlerce veya trafik zabıtasınca tespit edilen
trafik kaza analizi sonucu, altyapı ve yolun fizikî yapısı ile işaretlemeye
dayalı kaza sebepleri göz önünde bulundurularak önerilen gerekli önlemleri almak,
i) (Değişik: 3672
- 31.10.1990) Araçların ağırlık kontrollerini yapmak veya yaptırmak ve aykırı
görülen hususlar hakkında suç veya ceza tutanağı düzenlemek,
i) (...) (Madde 7 nin 1. fıkrasının (i) bendi, 10.5.2006
tarih ve 26164 sayılı R.G.'de yayımlanan, 3.5.2006 tarih ve 5495 sayılı Kanun'un
4. maddesi hükmü gereğince yürürlükten kaldırılmıştır.)
j) (Değişik: 4199 - 17.10.1996) (Değişik ibare: 5228 -
16.7.2004 / m.59/8-a - Yürürlük m.61/7) "Bu Kanunun 13, 14, 16, 17, 18, 47/a
ve 65 inci maddeleri" hükümlerine aykırı hareket edenler hakkında suç veya ceza
tutanağı düzenlemek; 47 nci maddenin (b), (c) ve (d) bentlerinde belirtilen
kural ihlallerinin tespiti halinde, durumu bir tutanakla belirlemek ve gerekli
işlemin yapılması için en yakın trafik kuruluşuna teslim etmek,
k) Bu Kanunla ve bu Kanuna göre çıkarılmış olan yönetmeliklerle
verilen diğer görevleri yapmaktır.
(...) (Madde 7 nin son fıkrası, 28.3.1985 tarih ve 3176 sayılı
Kanunun 16. maddesi hükmü gereğince yürürlükten kaldırılmıştır.)
Milli Eğitim Gençlik ve Spor, Sağlık ve Sosyal Yardım ve
Ulaştırma Bakanlıklarının Görev ve Yetkileri
Madde 8 - (Değişik: 3176 - 28.3.1985) Bu Kanun açısından Millî
Eğitim Gençlik ve Spor, Sağlık ve Sosyal Yardım ve Ulaştırma bakanlıklarının
görev ve yetkileri şunlardır:
a) Millî Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığı;
1. Motorlu araç sürücülerinin yetiştirilmesi için 123 üncü madde
gereğince sürücü kursları açmak, özel sürücü kursu açılmasına izin vermek,
bunları her safhada denetlemek,
2. (Değişik: 4199 - 17.10.1996) Resmi ve özel kurslarda
eğitilenlerin sınavlarını yapmak, başarılı olanlara sertifika verilmesini
sağlamak,
3. (Değişik: 4199 - 17.10.1996) Okul öncesi, okul içi ve okul
dışı trafik eğitimini düzenleyen trafik genel eğitim planı hazırlamak ve ilgili
kuruluşlarla işbirliği yaparak uygulamak.
b) (Değişik: 4199 - 17.10.1996) Sağlık Bakanlığı:
1. Karayollarında meydana gelen trafik kazaları ile ilgili ilk
ve acil yardım hizmetlerini planlamak ve uygulamak,
2. Trafik kazalarında yaralananların en kısa zamanda sağlık
hizmetlerinden istifadelerini temin etmek üzere, İçişleri Bakanlığının uygun
görüşü de alınarak karayolları üzerinde ilk yardım istasyonları kurmak, bu
istasyonlara gerekli personeli, araç ve gereci sağlamak,
3. Her ilde trafik kazaları için eğitilmiş sağlık personeli ile
birlikte yeteri kadar ilk ve acil yardım ambulansı bulundurmak,
4. Bu Kanunla ve mevzuatla verilen trafikle ilgili diğer
görevleri yapmak.
Üniversitelere bağlı hastaneler ve diğer bütün resmi ve özel
sağlık kurum ve kuruluşları, acil olarak kendilerine getirilen trafik kazası
geçirmiş kişilere, Sağlık Bakanlığı tarifesini uygulamak suretiyle, vermiş
oldukları hizmetlerin bedelinin tamamını yükümlü sigorta şirketlerinden tahsil
ederler.
Sağlık Bakanlığı bu görevleri yerine getirilmesi ile ilgili
olarak; verilen hizmetlerin bedellerini yükümlü sigorta şirketlerinden tahsil
etmek için Maliye Bakanlığının görüşünü alarak döner sermaye saymanlığı kurar.
Bu amaçla döner sermaye saymanlığı tarafından tahsil edilen gelirin tamamı, bu
Kanun ile Sağlık Bakanlığına verilen görevlerin yerine getirilmesinde kullanılır.
Sağlık Bakanlığı tarafından yapılan harcamaların tamamı Sağlık
Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesine 8 işgünü içinde yükümlü sigorta
şirketlerince ödenir. Sağlık Bakanlığı Trafik Hizmetleri Döner Sermaye
İşletmesinin verdiği hizmetler için uygulayacağı fiyat tarifesi, Karayolu Trafik
Güvenliği Kurulunun da uygun görüşü alınarak Sağlık Bakanlığınca belirlenir.
Sigorta şirketleri, zorunlu mali sorumluluk sigortası geçerli teminat limitleri
ve şartları dahilinde ödemekle yükümlü bulundukları tutarı aşan kısmı için (Değişik
ibare: 4629 - 21.2.2001 / m.6 f - Yürürlük m.8) "Karayolu Trafik Garanti
Sigortası Hesabı"na başvurur. Buna ilişkin usul ve esaslar Sağlık Bakanlığının
görüşü alınarak Hazine Müsteşarlığının bağlı bulunduğu Bakanlıkça çıkarılacak
bir yönetmelikle düzenlenir.
c) Ulaştırma Bakanlığı;
Ulaştırma Bakanlığının ilgili birimleri bu Kanun ve
diğer mevzuatla verilen hizmetleri yapmak, bu Kanun açısından karayolu
taşımasına ilişkin gerekli koordinasyonu sağlamak, (Ek ibare: 5228 -
16.7.2004 / m.43 - Yürürlük m.61/7) "tescile bağlı araçların muayenelerini
(Ek ibare: 5398 - 3.7.2005 / m.20/a - Yürürlük m.30/a) "yapmak veya"
yaptırmak, muayene istasyonlarını denetlemek, 35 inci madde hükümlerine aykırı
hareket edenler hakkında suç ve ceza tutanağı düzenlemek."
c) (Değişik: 5495 - 3.5.2006 / m.1) Ulaştırma Bakanlığı
Ulaştırma Bakanlığının ilgili birimleri bu Kanun ve diğer
mevzuatla verilen hizmetleri yapmak, bu Kanun açısından karayolu taşımasına
ilişkin gerekli koordinasyonu sağlamak, tescile bağlı araçların muayenelerini
yapmak veya yaptırmak, muayene istasyonlarını denetlemek, 35 inci madde
hükümlerine aykırı hareket edenler hakkında tutanak düzenleyerek idari para
cezası vermek, bu maddede belirlenen idari tedbirleri almak, araçların ağırlık
ve boyut kontrollerini yapmak veya yaptırmak ve denetlemek, aykırı görülen
hususlarla ilgili olarak sorumlular hakkında idari para cezasına dair tutanak
düzenlemek.
Araçların ağırlık ve boyut kontrollerini yapmak üzere
yetkilendirilenler, Ulaştırma Bakanlığınca denetlenir ve aykırı hareketi tespit
edilen işletme sahipleri 1.000 Türk Lirası idari para cezası ile cezalandırılır.
Yetkilendirme konusu işletme şartlarında giderilebilecek eksiklik olması halinde,
işletme sahibine, bu eksiklikleri gidermesi için azami onbeş gün süre verilir.
Bu süre zarfında eksikliklerin giderilmemesi halinde, izin belgesi iptal edilir.
Araçların ağırlık ve boyut
kontrollerinin yapılması veya yaptırılması ile ilgili olarak Karayolları Genel
Müdürlüğünce verilen hizmet sürdürülürken kullanılan ve Genel Müdürlüğün diğer
hizmetleri ile ilişkili olmayan bina, arazi, arsa gibi taşınmazlar Maliye
Bakanlığınca Ulaştırma Bakanlığına tahsis; bu görev yürütülürken yararlanılan
tesisat ve teçhizat Ulaştırma Bakanlığına devredilir. Araçların ağırlık ve boyut
kontrollerini yapmak üzere Ulaştırma Bakanlığınca yetkilendirilme yapılması
halinde tahsis edilen taşınmazlar ile devredilen tesisat ve teçhizatın
kullanılması hususunda, Maliye Bakanlığının görüşü alınarak, Ulaştırma Bakanlığı
ile yetkilendirilenler arasında özel hukuk hükümleri gereğince sözleşme
yapılabilir.
Tarım Orman ve Köyişleri Bakanlığının Görev ve Yetkileri
Madde 9 - (Değişik: 3176 - 28.3.1985) Bu Kanuna göre, Tarım Orman ve
Köyişleri Bakanlığının görev ve yetkileri şunlardır;
a) Orman yollarında;
1. Trafik düzeni ve güvenliği açısından anaorman yolları ile
gerekli görülen diğer orman yollarında işaretlemeler yaparak tedbirler almak ve
aldırmak,
2. Bu Kanunla ve bu Kanuna göre çıkarılan yönetmeliklerle orman
yolları için verilen trafikle ilgili diğer görevleri yapmak,
b) Köy yollarında;
1. Trafik düzeni ve güvenliği açısından gerekli düzenleme ve
işaretlemeleri yaparak, tedbir almak ve aldırmak,
2. Yol güvenliğini ilgilendiren konulardaki; kavşak durak yeri,
yol dışı park yeri, aydınlatma ve benzeri tesislerin projelerini incelemek ve
gerekenleri onaylamak,
3. Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarında 17 nci
maddede sayılan tesisler için bağlantıyı sağlayacak geçiş yolları yönünden izin
vermek,
4. Yetkili birimlerce veya trafik zabıtasınca tespit edilen
trafik kaza analizi sonucu, karayolu yapısı ve işaretlemeye dayalı kaza
nedenleri gözönünde bulundurularak gerekli tedbirleri almak,
5. Bu Kanunla ve bu Kanuna göre çıkarılan yönetmeliklerle köy
yolları için verilen trafikle ilgili diğer görevleri yapmak.
Köy yolları için sayılan görev ve hizmetlerden zorunlu ve
gerekli görülenler orman yolları için de uygulanabilir.
Belediye Trafik Birimleri, Görev ve Yetkileri
Madde 10 - (Değişik: 3176 - 28.3.1985) Bu Kanunla belediyelere
verilen görevler il ve ilçe trafik komisyonları ve mahalli trafik birimleri ile
işbirliği yapılarak yürütülür.
a) Kuruluş
Her belediye başkanlığı bünyesinde, hizmet kapasitesi gözönünde
tutularak İçişleri Bakanlığınca tespit edilecek ölçülere ve genel hükümlere göre,
belediye trafik şube müdürlüğü, şefliği veya memurluğu kurulur.
b) Görev ve yetkiler
1. Yapım ve bakımından sorulu olduğu yolları trafik düzeni ve
güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmak,
2. Gerekli görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı
işaretleri, işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmak,
3. Karayolu yapısında ve üzerinde yapılacak çalışmalarda gerekli
tedbirleri almak, aldırmak ve denetlemek,
4. Karayolunda trafik için tehlike teşkil eden engelleri gece
veya gündüze göre kolayca görülebilecek şekilde işaretlemek veya ortadan
kaldırmak,
5. Yol yapısı veya işaretleme yetersizliği yüzünden trafik
kazalarının vukubulduğu yerlerde, yetkililerce teklif edilen tedbirleri almak,
6. Çocuklar için trafik eğitim tesisleri yapmak veya yapılmasını
sağlamak,
7. Bu Kanun ve bu Kanuna göre çıkarılan yönetmeliklerle verilen
diğer görevleri yapmak.
8. (Ek fıkra: KHK-330 - 25.6.1988) Bu Kanunla Emniyet Genel
Müdürlüğünün trafik kuruluşlarına verilmiş olan denetim, yönetim ve düzenleme
görevleri de İçişleri Bakanlığınca gerekli görülen yerleşim birimlerinde
yönetmelikle tesbit edilen usul ve esaslara göre belediyelere devredilebilir.
Trafik Danışma ve Eğitim Komisyonu
Madde 11 - (...) (28.3.1985 tarih ve 3176 sayılı Kanunun 16.
maddesi hükmü gereğince yürürlükten kaldırılmıştır.)
İl ve İlçe Trafik Komisyonları
Madde 12 - (Değişik: 4199 - 17.10.1996) İl ve İlçe Trafik
Komisyonlarının kuruluşu ile görev ve yetkileri:
a) Kuruluş:
İl sınırları içinde mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik
düzeni ve güvenliği bakımından Yönetmelikte gösterilen konular ve esaslar
çerçevesinde, illerde vali veya yardımcısının başkanlığında, belediye, emniyet,
jandarma, milli eğitim, karayolları ve Türkiye Şoförler ve Otomobilciler
Federasyonuna bağlı ilgili odanın temsilcileri; Valilikçe uygun görülen trafikle
ilgili üniversite, oda, vakıf ve kamuya yararlı dernek veya kuruluşların birer
temsilcisinden oluşan İl Trafik Komisyonu, ilçelerde kaymakamın başkanlığında,
aynı kuruluşların yöneticileri veya görevlendirecekleri temsilcilerinin
katıldığı İlçe Trafik Komisyonu kurulur.
Kuruldaki üniversite, vakıf ve kamuya yararlı dernek veya
kuruluşların temsilcilerinin toplam sayısı 3'ü geçemez.
Kuruluşu bulunan yerler hariç, İlçe Trafik Komisyonlarına
karayolları temsilcisinin katılması zorunlu değildir.
Gündem konuları vali veya kaymakamlar tarafından belirlenir.
Bu komisyonlara, oy hakkı olmaksızın görüşleri alınmak üzere,
diğer kuruluş temsilcileri de çağrılabilir.
Kararlar oy çokluğu ile alınır. Oyların eşitliği halinde
başkanın bulunduğu taraf çoğunluk sayılır.
İl Trafik Komisyonu kararları valinin onayı ile yürürlüğe girer.
İl ve İlçe Trafik Komisyonu kararlarını bütün resmi ve özel
kuruluşlar uygulamakla yükümlüdür.
İlçe Trafik Komisyonu kararları, İl Trafik Komisyonunca
incelenip vali tarafından onaylandıktan sonra yürürlüğe girer.
b) Görev ve yetkiler:
1. İl sınırları içinde mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik
düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri almak,
2. Trafiğin düzenli bir şekilde akımını sağlamak bakımından alt
yapı hizmetleri ile ilgili tedbirleri almak, trafikle ilgili sorunları
çözümlemek, bütün ülkeyi ilgilendiren Trafik Güvenliği Yüksek Kurulunun
müdahalesini gerektiren hususları İçişleri Bakanlığına iletmek,
3. Karayolu taşımacılığına ait mevzuat hükümleri saklı kalmak
üzere, trafik düzeni ve güvenliği yönünden belediye sınırları içinde ticari
amaçla çalıştırılacak yolcu ve yük taşıtları ile motorsuz taşıtların çalışma
şekil ve şartları, çalıştırılabileceği yerler ile güzergahlarını tespit etmek ve
sayılarını belirlemek,
4. Gerçek ve tüzelkişiler ile resmî ve özel kurum ve kuruluşlara
ait otopark olmaya müsait boş alan, arazi ve arsaları geçici otopark yeri olarak
ilan etmek ve bunların sahiplerine veya üçüncü kişilere işletilmesi için izin
vermek,
5. Bu Kanunla ve diğer mevzuatla verilen görevleri yapmak,
ÜÇÜNCÜ KISIM
KARAYOLU TRAFİK GÜVENLİĞİ, TRAFİK İŞARETLERİ, YAPI VE TESİSLER
Karayolu Trafik Güvenliği
Madde 13 - Karayolunun yapım ve bakımı ile görevli ve sorumlu
bütün kuruluşlar karayolu yapısını, trafik güvenliğini sağlayacak durumda
bulundurmakla yükümlüdürler.
Çeşitli kişi, kurum ve kuruluşlar, karayolu yapısında
yapacakları ve esasları yönetmelikte belirtilen çalışmalarda;
a) Yolun yapım ve bakımı ile görevli kuruluştan izin almak,
b) Çalışmaları, gerekli önlemleri alarak, aldırarak ve
devamlılığını sağlayarak, trafik akımını ve güvenliğini bozmayacak tarzda yapmak,
c) Zorunlu nedenlerle meydana gelen arıza, engel ve benzerlerini
en kısa zamanda ortadan kaldırarak karayolunu kullananlara ve araçlara zarar
vermeyecek duruma getirmek,
d) Şehiriçi karayolu kenarında çeşitli tesislerin yapımı
süresince; kaldırımlarda, tünel, tünel aydınlatılması ve benzerlerini yaparak
güvenli geçiş sağlamak ve yaya yollarını trafiğe açık bulundurmak,
Zorundadırlar.
Bu çalışmalar sırasında meydana getirilen tehlikeli durum ve
engeller bütün sorumluluk, bunları yaratan kişilere ait olmak üzere zabıtaca
kaldırılır, yapılan masraflar sorumlulara ödetilir.
(...) (Fıkra, 28.3.1985 tarih ve 3176 sayılı Kanunun 16. maddesi
hükmü gereğince yürürlükten kaldırılmıştır.)
(Değişik son fıkra: 4262 - 21.5.1997) Bu madde hükümlerine
uymayanlar, fiil başka bir suç oluştursa bile ayrıca 7.200.000.- lira para
cezası ile cezalandırılırlar.
Karayolu Yapısı ve Trafik İşaretlerinin Korunması
Madde 14 - Karayolu yapısı ve trafik işaretleri ile ilgili
olarak;
a) Karayolu yapısı üzerine, trafiği güçleştirecek, tehlikeye
sokacak veya engel yaratacak, trafik işaretlerinin görülmelerini engelleyecek
veya güçleştirecek şekilde bir şey koymak, atmak, dökmek, bırakmak ve benzeri
hareketlerde bulunmak,
b) Karayolu yapısını, trafik işaretlerini ve karayoluna ait
diğer yapı ve güvenlik tesislerini, üzerlerine yazı yazarak, çizerek veya başka
şekillerde bozmak, yerlerini değiştirmek veya ortadan kaldırmak,
Yasaktır.
Meydana gelen tehlike ve engeller, ilgili kuruluşlar ve zabıtaca
ortadan kaldırılır, bozukluk ve eksiklikler yolun yapım ve bakımından sorumlu
kuruluşca derhal giderilir, zarar karşılıkları ve masrafları sorumlulara
ödetilir.
(Değişik son fıkra: 4262 - 21.5.1997) Bu madde hükmüne
uymayanlara 7.200.000.- lira para cezası verilir.
Trafik İşaretleri
Madde 15 - Trafiği düzenlemede kullanılan işaret levhaları,
ışıklı ve sesli işaretler, yer işaretlemeleri ile benzeri trafik işaretleri,
karayolunun yapım ve bakımı ile görevli kuruluşlarca, temin ve tesis edilerek
sürekliliği ve işlerliği sağlanır.
(...) (2. fıkra, 28.3.1985 tarih ve 3176 sayılı Kanunun 16.
maddesi hükmü gereğince yürürlükten kaldırılmıştır.)
Görülen eksiklikler ilgili kuruluşlara bildirilerek giderilmesi
sağlatılır.
Trafik işaretlerinin standart, anlam, nicelik ve nitelikleri ile
diğer esasları İçişleri Bakanlığının görüşü alınarak Bayındırlık Bakanlığınca
çıkarılacak yönetmelikte gösterilir.
Karayolu Dışında, Kenarında veya Üzerindeki Diğer Levhalar,
Işıklar ve İşaretlemeler
Madde 16 - Karayolu dışında, kenarında veya karayolu sınırı
içinde, trafik işaretlerinin görülmelerini engelleyecek, anlamlarını
değiştirecek veya güçleştirecek, tereddüte sebep olacak veya yanıltacak ve
trafik için tehlike veya engel yaratacak şekilde levhalar, ışıklar,
işaretlemeler ile, ağaç, direk, yangın musluğu, çeşme, parmaklık gibi yapı
elemanları veya benzerlerini dikmek, koymak veya bulundurmak yasaktır.
(Değişik 2. fıkra: 3176 - 28.3.1985) Zorunlu hallerde bunların
bulunabileceği yer, nitelik ve nicelikleri ile hangi şartlarda bulunabileceği,
hangilerinin izne bağlı olduğu ve bunlarla ilgili diğer esaslar ve 13 üncü
maddede belirtilen karayolu yapısında yapılacak çalışmalar ile ilgili esaslar,
İçişleri Bakanlığının görüşü alınarak Bayındırlık ve İskân Bakanlığınca
çıkartılacak yönetmelikle düzenlenir.
Verilen izinler, ilgili valiliğe bildirilir.
(Değişik 4. fıkra: 4262 - 21.5.1997) Bu madde hükümlerine aykırı
hareket edenler 72.000.000.- lira para cezası ile cezalandırılırlar.
Ayrıca bunlar, bütün sorumluluk ve giderler mal sahibine ait
olmak üzere yolun yapım ve bakımı ile ilgili kuruluşca kaldırılır.
Belediye Sınırları Dışında Karayolu
Kenarındaki Yapı ve Tesisler
Madde 17 - Karayollarında her iki taraftan sınır çizgisine elli
metre mesafe içinde bağlantıyı sağlayacak geçiş yoları yönünden; akaryakıt,
servis, dolum ve muayene istasyonları, umuma açık park yeri ve garaj, terminal,
fabrika, işhanı, çarşı, pazar yeri, eğlence yerleri, turistik yapı ve tesisler,
inşaat malzemesi ocak ve harmanları, maden ve petrol tesisleri, araç bakım,
onarım ve satım işyerleri ve benzeri trafik güvenliğini etkileyecek yapı ve
tesisler için, o karayolunun yapım ve bakımı ile sorumlu kuruluştan izin
alınması zorunludur.
Verilen izinler, ilgili valiliğe bildirilir.
İzinsiz yapılan bu gibi tesislerin yapımı ve işletilmesi
yetkililerce durdurulacağı gibi, yönetmelikteki şartlar yerine getirilmeden
işletme izni verilmez ve bağlantı yolu, her türlü gider sorumlulara ait olmak
üzere yolun yapım ve bakımı ile ilgili kuruluşca ortadan kaldırılır.
(Değişik son fıkra: 3493 - 3.11.1988) Bu madde hükümlerine
uymayanlar 72.000.000.- lira para cezası ile cezalandırılırlar.
Belediye Sınırları İçinde Bulunan Karayolu Kenarındaki Yapı ve
Tesisler
Madde 18 - (Değişik: 3176 - 28.3.1985) Belediye sınırları
içindeki karayolları kenarında yapılacak veya açılacak 17 nci maddede sayılan
yapı ve tesisler için;
a) belediyelerden izin alınması,
b) (Değişik: 4199 - 17.10.1996) Belediyelerce bu iznin
verilmesinde, trafik güvenliği bakımından bu tesisler hakkındaki Yönetmelikte
belirlenen şartların yerine getirilmesini sağlamaları ve ayrıca Karayolları
Genel Müdürlüğünün yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayolu kenarında
yapılacak ve açılacak olanların bu yollara bağlantıları için bu Genel Müdürlüğün
ilgili bölge müdürlüğünden uygun görüş almaları,
Zorunludur.
İzinsiz yapılan bu gibi tesislerin yapımı ve işletilmesi
yetkililerce durdurulacağı gibi, yönetmelikteki şartlar yerine getirilmeden
işletme izni verilmez ve bağlantı yolu, her türlü gider sorumlulara ait olmak
üzere yolun yapım ve bakımı ile ilgili kuruluşlarca ortadan kaldırılır.
(Değişik 3. fıkra: 4262 - 21.5.1997) Bu madde hükümlerine aykırı
olarak izinsiz yapı yapanlar 72.000.000.- lira para cezası ile cezalandırılırlar.
Bu madde ve 17 nci maddede belirtilen tesislere ait şartlar,
izin ve denetim esasları Bayındırlık ve İskân Bakanlığınca düzenlenen
yönetmelikte gösterilir.
DÖRDÜNCÜ KISIM
TESCİL VE TRAFİK BELGELERİ, TESCİL PLAKALARI, MOTORLU ARAÇLARA
AİT ŞARTLAR VE MUAYENE
BİRİNCİ BÖLÜM
TESCİL VE TRAFİK BELGELERİ, TESCİL PLAKALARI
Tescil Belgesi Alma Zorunluluğu
Madde 19 - Araç sahipleri araçlarını yönetmelikte belirtilen
esaslara göre yetkili kuruluşa tescil ettirmek ve tescil belgesi almak
zorundadırlar.
Ancak:
a) Tescil edildiği ülkenin tescil belgesi ve tescil plakası
bulunan ve geçici olarak Türkiye'ye girmesine izin verilmiş olan araçlar,
b) Tescil edildiği ülkenin tescil belgesi ve tescil plakası
bulunan ikili ve çok taraflı anlaşmalara göre, Türkiye'de tescil zorunluluğundan
muaf tutulmuş araçlar,
c) Araç imal, ithal, ihraç edenlerin ve satıcılığını yapanların,
ithal, ihraç, depolama, teşhir ve satış amacıyla geçici olarak bu işlere mahsus
yerlerde maliki olarak bulundurdukları motorlu araçlar,
d) Tescil zorunluluğu bulunan motorlu taşıtlarla çekilenler ile
22 nci maddenin (c) bendine göre tescili gerekli görülenler hariç, bütün
motorsuz taşıtlar,
Bu hükmün dışındadır.
Tescil Süresi ve Bildirme Mecburiyeti, Satış ve Devirler ile
Noterlerin Sorumluluğu
Madde 20 - (Değişik: 3176 - 28.3.1985) Tescil süreleri, satış ve
devirler, noterlerin sorumluluğu ile ilgili esaslar şunlardır:
a) Araç sahipleri,
1. Tescili zorunlu ve ilk tescili yapılacak olan araçların satın
alma veya gümrükten çekme tarihinden itibaren üç ay içinde tescili için; hurdaya
çıkarılma halinde çıkarılış tarihinden itibaren 1 ay içinde tescilin silinmesi
için; yazılı olarak ilgili tescil kuruluşuna başvurmak,
2. (Değişik: 4358 - 2.4.1998) Tescilin yapılması veya silinmesi
için vergi kimlik numarası ile yönetmelikte belirtilen bilgi ve belgeleri
sağlamak,
Zorundadırlar.
b) Araçların giriş işlemlerini yapan gümrük idareleri bu durumu
15 gün içinde araç sahiplerinin beyan ettikleri tescil kuruluşuna bildirmekle
yükümlüdürler.
c) Tescil belgesi, aracın başkasına satış veya devrine, hurdaya
çıkarılmasına veya araçta, yönetmelikte belirtilen niteliklerin değişmesine
kadar geçerli sayılır.
d) (Değişik : 4262 - 21.5.1997) Tescil edilmiş araçların her
çeşit satış ve devirleri, aracın motorlu taşıtlar vergisi borcu bulunmadığına
dair belgenin ibrazı halinde araç sahibi adına düzenlenmiş tescil belgesi esas
alınarak noterlerce yapılır.
Bu satış, noterlerce tesçil belgesine tarih konularak ve tasdik
edilmek suretiyle işlenir. Ayrıca, tesçil edilmiş araçların satış ve devir
işlemleri noterler tarafından siciline işlenmek üzere işlemin tamamlanmasını
müteakip en geç onbeş iş günü içinde ilgili tesçil kuruluşu ile vergi dairesi
müdürlüğüne bildirilir. Noterlerin vergi dairesi müdürlüklerine satış
işlemlerini bildirmesi üzerine intikal eden araçların vergi kayıtları, satış
sözleşmesinin düzenlendiği tarih itibariyle, 197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi
Kanunu hükümlerin uyarınca önceki malikin vergi mükellefiyetine son verilir.
Ayrıca, yeni malik adına vergi mükellefiyeti tesis edilir.
Tesçil sürelerini geçirdiği tespit edilen araçlar trafikten men
edilir. Aracın trafikten men edildiği yer tesçil kuruluşunda, aracın alıcı adına
tesçil işlemleri yaptırılır. Bu süre içinde araçta veya taşınan yükte meydana
gelecek zararlar, yeni araç sahibine aittir.
Noterlerce yapılmayan her çeşit satış ve devirler geçersizdir.
e) Tescilli araçları satın veya devir alanlar, gerekli bilgi ve
belgeleri sağlayarak ilgili tescil kuruluşundan bir ay içinde adlarına tescil
belgesi almak zorundadırlar.
(Değişik 2 fıkra : 4262 - 21.5.1997) Araç satın alıp, bu
maddenin birinci fıkrasının (a) bendinin (l) numaralı alt bendi ile (e) bendi
hükümlerine uymayanlara 3.600.000 lira para cezası, (d) bendi hükmüne uymayan
noterlere ise 28.800.000 lira hafif para cezası verilir.
Ayrıca satış ve devirlerde, belirlenen sürelerde alıcı adına
tescili yapılmadan trafiğe çıkarılan araçlar, tescil yapılıncaya kadar trafik
zabıtasınca trafikten men edilir.
Trafik Belgesi ve Tescil Plakası Alma Zorunluluğu
Madde 21 - Tescil edilen araçlar, "Trafik Belgesi" ve "Tescil
Plakası" alınmadan karayollarına çıkarılamaz.
(Değişik 2. fıkra: 4262 - 21.5.1997) Bu madde hükmüne uymayan
sürücüler 14.400.000.- lira para cezası ile cezalandırılırlar.
Bu gibi araçlar eksiklikleri giderilinceye kadar trafikten
menedilir.
Trafik belgesi, tescil belgesi geçersiz duruma gelince sürekli
olarak, üzerinde eksik veya yanlış bilgi bulunması halinde geçici olarak trafik
zabıtasınca geri alınır.
Belge ve Plaka Vermeye Yetkili Kuruluşlar
Madde 22 - (Değişik: 3176 - 28.3.1985) Yönetmelikte gösterilen
esaslara göre:
a) Askeri maksatlarla kullanılan Türk Silahlı Kuvvetlerine ait
bütün araçlar ile çeşitli anlaşmalara göre askeri amaçla yurdumuzda bulunan
kuruluşlara ait araçların tescilleri Türk Silahlı Kuvvetlerince,
b) Raylı sistemle çalışan araçların tescilleri, kullanıldığı
yerlere göre ait olduğu kuruluşlarca,
c) İş makinesi türünden araçların tescilleri;
1. Kamu kuruluşlarına ait olanlar ilgili kuruluşlarınca,
2. (Değişik: 4199 - 17.10.1996) Özel veya tüzelkişilere ait
olanlardan; tarım kesiminde kullanılanlar ziraat odalarınca, tarım kesiminde
kullanılanların dışında kalan ve sanayi, bayındırlık ve diğer kesimlerde
kullanılanların tescilleri, üyesi oldukları ticaret, sanayi veya ticaret ve
sanayi odalarınca,
d) Tarım kesiminde kullanılanlar hariç, İl Trafik
Komisyonlarından karar alınmak şartı ile motorsuz taşıtlardan gerekli
görülenlerin tescilleri belediyelerce,
e) Yukarıdaki bentlerde sayılanlar dışında kalan bütün motorlu
araçların tescilleri trafik tescil kuruluşlarınca,
Yapılır, belge ve plakaları verilir.
Belge ve Plakaların Araçlar Üzerinde Bulundurulması Zorunluluğu
Madde 23 - Araçlar, tescil belgesi, trafik belgesi ve tescil
plakaları araç üzerinde ve uygun durumda bulundurulmadan trafiğe çıkarılamaz.
(Değişik 2 fıkra: 4262 - 21.5.1997) Bu madde hükmüne uymayanlar
1.800.000.- lira para cezası ile cezalandırılırlar.
Trafik Belgesi Verilmesi İçin Zorunlu Belgeler
Madde 24 - (Değişik 1. Fıkra: 3176 - 28.3.1985) Trafik belgesi
verilebilmesi için araca ait tescil belgesi ve mali sorumluluk sigorta
belgesinin ibrazı zorunludur.
Tescil belgesi, trafik belgesi ve tescil plakalarının verilmesi
şartları, geçerlilikleri, süreleri, nicelik ve nitelikleri ile diğer esaslar
yönetmelikte gösterilir.
Geçici Trafik Belgeleri ile Geçici Tescil Plakaları
Madde 25 - Tescilsiz olup, karayolunda geçici olarak
kullanılacak araçlara mali mesuliyet sigortası yaptırılmış olmak şartı ile
ilgili tescil bürosundan geçici trafik belgesi ile geçici tescil plakası
alınması zorunludur.
Geçici trafik belgeleri ve geçici tescil plakalarının çeşitleri,
verilme şartları, geçerlilik süreleri, nicelik ve nitelikleri, yurt dışından
getirilecek veya yurt dışına götürülecek olan araçlara geçici tescil plakası
verilmesi şartları ile diğer esaslar yönetmelikte belirtilir.
(Değişik 3. fıkra: 4262 - 21.5.1997) Bu madde hükümlerine
uymayanlar 3.600.000.- lira para cezası ile cezalandırılırlar. Ayrıca, trafik
zabıtasınca bu geçici belge ve plakalar iptal edilerek, araçlar trafikten men
edilir.
Araçlara Ait Trafik Ayırım İşaretleri ve Diğer İşaretler
Madde 26 - Belirli araçlarda, çalışma yerini ve şeklini,
kapasite ve diğer niteliklerini belirleyen plaka, ışık, renk, şekil, sembol ve
yazı gibi ayırım işaretleri bulundurulması zorunludur.
(Değişik 2. fıkra: 4199 - 17.10.1996) Araçların dışında
bulundurulması zorunlu işaretlerden başka, araçlara; reklam, yazı, işaret, resim,
şekil, sembol, ilan, flama, bayrak ve benzerlerinin takılması, yazılması, sesli
ve ışıklı donanımların bulundurulması ve izin verilmesine dair esas ve usuller
ile diğer hususlar İçişleri Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikte gösterilir.
(...) (3. fıkra, 21.2.2001 tarih ve 4629 sayılı kanunun 6-g
maddesi hükmü gereğince, 1.1.2002 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlükten
kaldırılmıştır.)
(Değişik 4. fıkra : 4262 - 21.5.1997) Bu maddenin birinci
fıkrası hükmüne uymayan sürücüler 1.800.000 lira para cezası ile
cezalandırılırlar. İkinci fıkrasına göre çıkarılacak yönetmelik hükümlerine
aykırı davranan sürücüler de 1.800.000 lira para cezası ile cezalandırılır.
Sürücü, aynı zamanda araç sahibi değilse, ayrıca, tesçil plakasına da aynı
miktar için ceza tutanağı düzenlenir.
(Değişik 5. fıkra : 3493 - 3.11.1988) Ayırım işaretleri
bulunmayan araçlar trafik zabıtasınca trafikten men edilir.
Yönetmelikte belirtilen şartlara aykırı olarak bulundurulanlarla,
araçlara izin alınmadan yazılan yazılar sildirilir veya takılan donanımlar bütün
giderler ve sorumluluk işletene ait olmak üzere söktürülür.
Tanınma İşaretleri
Madde 27 - Esasları yönetmelikte açıklanan ve araçların
tanınmasına yarayan, motorşasi, seri numaraları, gerektiğinde yüklü, yüksüz
ağırlıkları gibi işaretleri bulunmayan araçlara trafik belgesi verilmez.
Tanınma işareti bulunmayan veya bilinmeyen araçların, işaretleri
tescil bürolarınca belirlenir ve belgelerine işlenir.
Devlet Malı Araçların Ayırım İşaretleri ve Tescil Plakaları
Madde 28 - Devlet malı araçların tescil plakalarının rengi ayrı
olur.
Emniyet araçlarının renklerine göre boyama şekli ile ayırım
işaretleri diğer resmi ve özel kuruluşlarla gerçek ve tüzelkişilere ait
araçlarda kullanılamaz.
Bu maddenin ikinci fıkrasına aykırı olarak boyanan veya ayırım
işareti kullanan araçlar aykırılık giderilinceye kadar trafikten men edilir.
(Değişik son fıkra: 4262 - 21.5.1997) Bu madde hükmüne
uymayanlar 3.600.000.- lira para cezası ile cezalandırılır.
İKİNCİ BÖLÜM
MOTORLU ARAÇLARA AİT ŞARTLAR
Araçların Karayoluna Uygunluğu ve Teknik Esaslar
Madde 29 - (Değişik: 4199 - 17.10.1996) Araçların yapım ve
kullanma bakımından karayolu yapısına ve trafik güvenliğine uyması zorunludur.
Yapım safhasında, araçların Tip Onayı Yönetmeliği ile buna bağlı diğer
yönetmeliklerin çıkarılmasına Sanayi ve Ticaret Bakanlığı yetkilidir. Tip Onayı
Yönetmeliği ve buna bağlı diğer yönetmelikler Bayındırlık ve İskân Bakanlığının
görüşü alınarak Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca düzenlenir.
Araçların Teknik Şartlara Uygunluğu
Madde 30 - Araçların, esasları yönetmelikte belirtilen şekilde
ve tarzda teknik şartlara uygun durumda bulundurulması zorunludur.
a) (Değişik : 4262 - 21.5.1997) Servis freni, lastikleri, dış
ışık donanımından yakını ve uzağı gösteren ışıklar ile park, fren ve dönüş
ışıkları noksan, bozuk veya teknik şartlara aykırı olan araçları kullanan
sürücüler 1.800.000 lira para cezası,
b) (Değişik : 4262 21.5.1997) Diğer eksiklik ve bozuklukları
bulunan araçlarla, görüşü engelleyecek veya bir kaza halinde içindekiler için
tehlikeli olabilecek süs, aksesuar, eşya ve çıkıntıları olan araçları
kullananlarla, karayolunu kullananlar için tehlike yaratacak şekilde olan veya
görüşü engelleyecek ve çevredekileri rahatsız edecek derecede duman veya gürültü
çıkaran araçları kullanan sürücüler 3.600.000 lira para cezası,
ile cezalandırılırlar.
Bu maddenin (a) bendinde belirtilen eksiklik ve bozuklukları
bulunan araçlar, teknik şartlara uygun duruma getirilinceye kadar trafik
zabıtasınca trafikten men edilebilir. (b) bendindeki şartlara uymayan ve
uyumsuzluğu trafik emniyetini tehlikeye düşürmeyecek nitelikte olan araçların
şartlara uygun duruma getirilmesi ihtar olunur. İhtarda verilen süre için teknik
şartlara uygun duruma getirilmediğinin tespiti halinde araç trafik zabıtasınca
trafikten men edilir.
Araçlarda Bulundurulması Zorunlu Gereçler
Madde 31 - (Değişik: 4550 - 8.3.2000) Araçlarda;
a) Özelliklerine ve cinslerine göre, yönetmelikte nitelik ve
nicelikleri belirtilen gereçlerin,
b) Kamyon, çekici ve otobüslerde ayrıca takoğraf, taksi
otomobillerinde ise taksimetre,
Bulundurulması ve kullanılır durumda olması zorunludur. Ancak,
2918 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önceki yıllarda üretilen
araçlarla, resmi taşıt olarak tescil edilmiş ve edilecek olanlar ile şehiriçi ve
belediye mücavir alanı içerisinde yolcu ve yük nakliyatı yapanlarda takoğraf
bulundurma ve kullanma zorunluluğu aranmaz. Takoğraf cihazları mekanik,
elektronik olabileceği gibi elektro mekanik de olabilir.
Birinci fıkranın (a) bendinde sayılan gereçleri bulundurmayan,
kullanmayan veya kullanılabilir durumda bulundurmayan sürücüler 8.500.000 lira;
(b) bendine göre araçlarında taksimetre, takoğraf bulundurmayan, kullanmayan
veya kullanılabilir durumda bulundurmayan sürücüler 34.800.000 lira para cezası
ile ezalandırılırlar. Sürücü aynı zamanda araç sahibi değilse ayrıca, tescil
plakasına da aynı miktar için ceza tutanağı düzenlenir. Aynı bentte belirtilen
cihazları bozuk imal edenler veya bozulmasına vasıta olanlar ile bu durumdaki
cihazları kullanan araç sürücüleri ve işletenleri üç aydan altı aya kadar hafif
hapis cezası ve 526.700.000 lira hafif para cezası ile cezalandırılırlar. Ayrıca
(b) bendi hükmüne uygun durumda bulunmayan araçlar trafik zabıtasınca;
eksiklikleri giderilinceye kadar trafikten men edilir.
Adres Değiştirme ve Araçlar Üzerindeki Değişiklikleri Bildirme
Madde 32 - Araçlar üzerinde yönetmelikte belirtilen şekillerde
yapılacak her türlü değişikliğin ve adres değişikliklerinin işleten tarafından
otuz gün içinde tesçili yapan kuruluşa bildirilmesi zorunludur.
(Değişik 2. fıkra : 4262 - 21.5.1997) Bu madde hükmüne
uymayanlar 1.800.000.- lira para cezası ile cezalandırırlar.
Üzerinde teknik değişiklik yapılan araçlar, değişikliğin
şartlara uygun olarak yapıldığı belgelenip bu durum ilgili tescil bürosunda
tescil edilinceye ve trafik belgesine işleten tarafından yazdırılıncaya kadar
trafikten men edilir.
Taşınması Özel İzne Bağlı Yükler
Madde 33 - Ağırlık ve boyutları bakımından özelliği olan, başka
ulaşım sistemleri ile taşınması mümkün olmayan ve taşıma sınırını aşıp da
taşınması zorunlu olan yüklerin taşınması için, Karayolları Genel Müdürlüğünden
izin alınması zorunludur.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
ARAÇLARIN MUAYENESİ VE MUAYENEYE
YETKİLİ KURULUŞLAR
Araçların Muayenesi
Madde 34 - Trafiğe çıkarılacak motorlu araçların teknik şartlara
uyup uymadığı ekonomik yapıları da dikkate alınmak suretiyle belirli zamanlarda
muayene edilerek tespit edilir.
(Ek fıkra: 4199 - 17.10.1996) Bu Kanuna göre, yaptırılması
zorunlu olan malî sorumluluk sigortası geçerli teminat tutarları üzerinden
yaptırılmamış araçlar, muayeneye alınmazlar.
Motorlu araçların muayenelerinin, yönetmelikte belirtilen
süreler içinde yaptırılması zorunludur.
(Değişik 3. fıkra: 3672 - 31.10.1990) Muayene süresi dolmadan
kazaya karışması sonucu yetkili zabıtaca muayenesi gerekli görülenler ile
üzerinde değişiklik yapılan araçların ayrıca özel muayenesi zorunludur. Bu
muayeneler öncelikle yapılır.
Karayollarında kullanılmakta olan araçların, teknik şartlara
uyup uymadığı trafik zabıtasınca kontrol edilerek her an muayeneleri yapılabilir.
(Değişik son fıkra : 4262 - 21.5.1997) Muayene süresi geçirilen
veya sahip değiştirme hali hariç, özel muayene yaptırılması zorunlu olduğu halde
yaptırılmamış araçları kullanan sürücüler 1.800.000.- lira para cezası ile
cezalandırılırlar.
(Ek fıkra: 5228 - 16.7.2004 / m.44 - Yürürlük m.61/7) Bu
araçlar trafikten men edilir ve en yakın muayene istasyonuna gönderilirler.
(Ek fıkra: 5228 - 16.7.2004 / m.44 - Yürürlük m.61/7)
Muayene istasyonu açma yetkisi verilen gerçek ve tüzel kişiler; muayeneleri
süresi içinde yaptırılmayan veya geç yaptırılan araçlara ilişkin bilgileri,
şekli ve içeriği Maliye Bakanlığınca belirlenecek bir tutanak ile en yakın
trafik kuruluşuna bildirir. Trafik kuruluşuna iletilen tutanaklar hakkında bu
Kanun hükümlerine göre işlem yapılır.
Muayeneye Yetkili Kuruluşlar
Madde 35 - Araçların muayeneleri, Karayolları Genel
Müdürlüğüne ait muayene istasyonlarında veya bu kuruluş tarafından işletme
belgesi ile yetki verilen gerçek veya tüzelkişilere ait muayene istasyonlarında
yeterli makine ve gereçlerle ve yetkili kılınan görevlilerce yapılır.
(...) (Madde 35 in 2. fıkrası,
28.3.1985 tarih ve 3176 sayılı Kanunun 16. maddesi hükmü gereğince yürürlükten
kaldırılmıştır.)
(Ek fıkra: 4199 - 17.10.1996)
Muayene istasyonlarınca alınacak ücret İçişleri, Bayındırlık ve İskân, Sanayi ve
Ticaret Bakanlıkları ile Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonu
temsilcilerince her yıl tespit ve ilan olunur. (...) (Madde 35 in 2.
fıkrasının 2. ve 3. cümleleri, 21.2.2001 tarih ve 4629 sayılı kanunun 6-g
maddesi hükmü gereğince, 1.1.2002 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlükten
kaldırılmıştır.)
Askeri Araçlarla, raylı sistemle
çalışan veya iş makinesi türünden araçların muayeneleri yönetmelikte belirlenen
esaslara göre tescilini yapan kuruluşlarca yapılır.
Muayene istasyonlarında bulunacak
makine, araç, gereç ile personelin nitelikleri, işletme, çalışma ve denetleme
usulleri ve işletme belgesi ile yetki verilen muayene istasyonlarında alınacak
ücretin tespiti ile diğer şartlar ve esaslar Bayındırlık Bakanlığınca
çıkarılacak yönetmelikte gösterilir.
(Değişik 5. fıkra: 4262 - 21.5.1997)
Karayolları Genel Müdürlüğünce işletme belgesi ile yetki verildiği halde,
yönetmelikte belirtilen işletme şartlarına uymayan ve muayeneleri gerektiği
şekilde yapmayan muayene istasyonu işletenleri, 28.800.000.- lira hafif para
cezası ile işletme belgelerinin yedi gün geri alınması, tekrarında 36.000.000.-
lira hafif para cezası ile işletme belgelerinin onbeş gün geri alınması, ikinci
tekrarında ise 43.200.000.- lira hafif para cezası ve işletme belgelerinin
süresiz iptali cezası ile cezalandırılırlar.
(Değişik 6. fıkra: 4262 - 21.5.1997) İşletme belgesi
geçici olarak geri alındığı halde geri alma süresi içinde muayene yapan muayene
istasyonu işletenleri 108.000.000.- lira hafif para cezası ile cezalandırılırlar
ve işletme belgeleri süresiz iptal edilir.
Madde 35.- (Değişik: 5228 - 16.7.2004 / m.45 - Yürürlük
m.61/7) Araçların muayeneleri (Ek ibare: 5398 - 3.7.2005 / m.20/b -
Yürürlük m.30/a) "Ulaştırma Bakanlığına ait muayene istasyonlarında veya bu
Bakanlık tarafından işletme yetki belgesi ile yetki verilmesi halinde ise",
yetki verilen gerçek veya tüzel kişilere ait muayene istasyonlarında yapılır.
Yetki verilen gerçek veya tüzel kişiler, bu yetkilerini (Ek ibare: 5398 -
3.7.2005 / m.20/b - Yürürlük m.30/a) "Ulaştırma Bakanlığının onayı ile" alt
işleticilere aynı standartları sağlamak koşulu ile devredebilirler. Bu devir,
yetki verilen gerçek ve tüzel kişilerin sorumluluklarını ortadan kaldırmaz. Bu
istasyonların yönetmelikler doğrultusunda aranan nitelik ve şartlara
uygunluğunun saptanması sonucunda işletme belgesi Ulaştırma Bakanlığı tarafından
verilir.
Muayene istasyonlarınca; otobüs, kamyon, çekici ve tanker için
118 YTL, otomobil, minibüs, kamyonet, özel amaçlı taşıt, arazi taşıtı, römork ve
yarı römork için 88,5 YTL, traktör (römorklu-römorksuz) motosiklet, motorlu
bisiklet için 47,2 YTL muayene ücreti (katma değer vergisi hariç) alınır. Bu
maddede sayılanların dışındaki araçların hangi gruba gireceği Ulaştırma
Bakanlığınca belirlenir. Bu ücretler ile bu maddede yer alan para cezaları, her
takvim yılı başından geçerli olmak üzere, her yıl sonunda o yıl için Vergi Usul
Kanunu hükümleri uyarınca tespit ve ilan olunan yeniden değerleme oranında
artırılarak belirlenir. Bu suretle hesaplanan ücret tutarlarında 1.000.000
liranın altındaki tutarlar dikkate alınmaz. Muayene süresi geçirilen her ay için
muayene ücreti, yetki verilen gerçek veya tüzelkişi ya da alt işleticiler
tarafından, %5 fazlası ile tahsil edilir. Ay kesirleri tam ay olarak hesap
edilir. Bakanlar Kurulu, uygulanmakta olan muayene ücretlerini her beş yılda bir
%20'ye kadar artırmaya veya eksiltmeye yetkilidir. (*)
_____
(*) Madde 35 in 2. fıkrasında yer alan "100.000.000.-TL",
"75.000.000.-TL" ve "40.000.000.-TL" şeklindeki Teknik Muayene Harç Tutarları,
31.12.2004 tarihli 1 No.lu Gider Vergileri Sirkülerinin ilgili hükmü gereğince,
1.1.2005 tarihinden itibaren uygulanmak üzere değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.
_____
Yetki verilen gerçek veya tüzel kişilerce bir ay içinde muayene
ücreti olarak doğrudan elde edilen hasılat ile yetki devrettikleri alt
işleticilerce muayene ücreti olarak elde edilen hasılat tutarı toplamının (katma
değer vergisi hariç) ilk üç yıl %30'u, sonraki yedi yıl %40'ı, daha sonraki on
yıl %50'si ile %5 oranında fazla tahsil edilen tutarın tamamı Hazine payı olarak,
izleyen ayın yedinci günü akşamına kadar, yetki verilen gerçek veya tüzel kişi
tarafından, yıllık gelir veya kurumlar vergisi yönünden bağlı olduğu vergi
dairesine şekli ve içeriği Maliye Bakanlığınca belirlenen bir bildirim ile
birlikte ödenir.
Bu madde gereğince ödenmesi gereken Hazine payını süresinde
ödemeyen ya da eksik ödeyen yetki verilen gerçek veya tüzel kişilerden, söz
konusu tutarlar 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun
hükümlerine göre ilgili vergi dairesince tahsil edilir. Muayene edilen araç
sayısı ve muayene ücretinin eksik bildirilmesi veya hiç bildirilmemesi nedeniyle
süresinde ödenmeyen Hazine payı, ödenmesi gerektiği tarihten itibaren aynı
Kanunun 51 inci maddesine göre uygulanacak gecikme zammı ile birlikte tahsil
edilir. Ayrıca, eksik bildirilen veya hiç bildirilmeyen muayene ücretine ilişkin
Hazine payının üç katı tutarında idari para cezası uygulanır. Söz konusu ceza
tutarı ilgisine yapılacak tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde ödenir. Para
cezasına dava açılması tahsilatı durdurmaz.
Askeri araçlarla, raylı sistemle çalışan veya iş makinesi
türünden araçların muayeneleri yönetmelikte belirlenen esaslara göre tescilini
yapan kuruluşlarca yapılır.
Muayene istasyonlarında bulunacak makine, araç, gereç ile
personelin nitelikleri, işletme, çalışma ve denetleme usulleri ve işletme
belgesi ile diğer şartlar ve esaslar Ulaştırma Bakanlığınca çıkarılacak
yönetmelikte gösterilir.
Ulaştırma Bakanlığı tarafından işletme belgesi ile yetki
verildiği halde, yönetmelikte belirtilen işletme şartlarına uymayan ve
muayeneleri gerektiği şekilde yapmayan gerçek ve tüzel kişilere ilk seferinde bu
istasyon için üçmilyar lira para cezası ile onbeş gün eksikliklerini düzeltme
müddeti verilir. İkinci tekrarında aynı istasyon için beşmilyar lira para cezası
ile onbeş gün eksikliklerini düzeltme müddeti verilir. Bir yıl içerisinde üçüncü
tekrarında onmilyar lira para cezası verilir ve bu istasyonun işletme belgesi
iptal edilir. Bu para cezaları ilgisine tebliğ edildiği tarihten itibaren onbeş
gün içinde işletmecinin gelir veya kurumlar vergisi yönünden bağlı olduğu vergi
dairesine ödenir, süresinde ödenmeyen tutarlar 6183 sayılı Amme Alacaklarının
Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil edilir. Para cezasına dava
açılması tahsilatı durdurmaz.
Özelleştirme İdaresi
Başkanlığı tarafından yürütülmekte olan Araç Muayene İstasyonları/Hizmetinin
özelleştirilmesinde değer tespit işlemleri indirgenmiş nakit akımları (net
bugünkü değer) yöntemine göre yürütülür.
BEŞİNCİ KISIM
SÜRÜCÜ BELGELERİ VE SÜRÜCÜLER
Sürücü Belgesi Alma Zorunluluğu
Madde 36 - Motorlu araçların, sürücü belgesi sahibi olmayan
kişiler tarafından karayollarında sürülmesi ve sürülmesine izin verilmesi
yasaktır.
Araçlar, bu Kanunda sınıfları belirtilen sürücü belgelerine
sahip sürücüler ile iki veya çok taraflı anlaşmalara göre sürücü belgesi bulunan
veya geçerli uluslararası sürücü belgesi olan kişilerce sürülebilir.
(Değişik 3. fıkra : 4262 - 21.5.1997) Sürücü belgesi sahibi
olmadan trafiğe çıkanlara ilk tespitte bir aydan iki aya kadar, tekrarı halinde
iki aydan üç aya kadar hafif hapis cezası verilir. Ayrıca bu kişiler her
defasında 7.200.000 lira hafif para cezasıyla da cezalandırılırlar. Bu kişilerin
kazaya neden olması halinde bu cezaların uygulanması diğer cezaların
uygulanmasına engel teşkil etmez. Sürücü aynı zamanda araç sahibi değilse,
ayrıca tesçil plakasına da aynı miktar için ceza tutanağı düzenlenir.
Sürücü Belgesi Alması Zorunlu Olmayanlarda Aranacak Şartlar
Madde 37 - Sürücü belgesi almaları zorunlu olmamakla beraber;
Bisiklet kullananların 11, motorsuz taşıtları kullananlar ile
hayvan sürücülerinin 13 yaşını bitirmiş olmaları, bedensel ve ruhsal bakımdan
sağlıklı bulunmaları zorunludur.
(Değişik 2. fıkra: 4262 - 21.5.1997) Durumları bu madde hükmüne
uymayanlara araç kullandıran veya hayvanları tevdi edenler 1.800.000.-lira para
cezası ile cezalandırılırlar.
Sürücü Belgesi Sınıfları
Madde 38 - Sürücü belgeleri, kullanılacak araçların cinslerine
ve gruplarına göre aşağıdaki sınıflara ayrılmıştır.
"A1" Sınıfı Sürücü Belgesi,
Motorlu bisiklet kullanacaklara,
"A2" Sınıfı Sürücü Belgesi,
Motosiklet kullanacaklara,
"B" Sınıfı Sürücü Belgesi
Otomobil, minibüs veya kamyonet kullanacaklara,
"C" Sınıfı Sürücü Belgesi
Kamyon kullanacaklara,
"D" Sınıfı Sürücü Belgesi
Çekici kullanacaklara,
"E" Sınıfı Sürücü Belgesi
Otobüs kullanacaklara,
"F" Sınıfı Sürücü Belgesi
Lastik tekerlekli traktör kullanacaklara,
"G" Sınıfı Sürücü Belgesi
İş makinesi türünden motorlu araçları kullanacaklara,
"H" Sınıfı Sürücü Belgesi
Özel tertibatlı olarak, imal, tadil veya teçhiz edilmiş
motosiklet
veya otomobil türünden araçları kullanacak hasta veya sakatlara,
"K" Sınıfı Sürücü Aday Belgesi
Yönetmelikte belirtilen şartlar ve esaslara göre, sürmeyi
öğrenmek
isteyen sürücü adaylarına,
Verilen sürücü belgeleridir.
Uluslararası Sürücü Belgesi,
İki veya çok taraflı anlaşmalar uyarınca, sınıflarına göre araç
kullananlara belli süre ile verilen belgedir.
Sürücü Belgelerine Ait Esaslar
Madde 39 - Sürücü belgelerine ait esaslar şunlardır;
a) Araçları kullanma yetkisi:
1. A1, F, G ve H sürücü belgeleri ile yalnız kendi
sınıflarındaki araçlar,
2. A2 sınıfı sürücü belgesi ile A1,
3. B sınıfı sürücü belgesi ile F,
4. C sınıfı sürücü belgesi ile B ve F,
5. D sınıfı sürücü belgesi ile C, B ve F,
6. (Değişik: 4199 - 17.10.1996) E sınıfı sürücü belgesi ile B, C
ve F,
Sınıfı sürücü belgeleri ile kullanılan araçlar da sürülebilir.
(Ek fıkra: 4199 - 17.10.1996) E sınıfı sürücü belgesi sahipleri
D sınıfı sürücü belgesi ile sürülen araçları kullanabilmeleri için römorklu veya
yarı römorklu araçlarla uygulamalı sınava tabi tutulurlar.
Sürücü belgesi sahiplerinin sürücü belgesinin sınıfına göre
sürmeye yetkili oldukları araçlar dışındaki araçları sürmeleri yasaktır.
b) Römork Takarak Taşıt Kullanma:
B, C ve E sınıfı sürücü belgesi sahipleri, araçlarına en çok
yüklü ağırlığı 750 Kg.'a kadar olan (750 Kg. dahil) hafif römork takarak da
kullanabilirler.
Yüklü ağırlığı 750 Kg.'ı geçen römorkları taşıtlarına takarak
kullanmak isterlerse ayrı bir sınavdan geçirilirler ve römorklu taşıt
kullanabilecekleri belgelerine işlenir.
c) (Değişik: 4199 - 17.10.1996) Sürücü belgelerinin geçerlilik
süresi:
Sürücü belgelerinden (K) sınıfı sürücü aday belgesi altı ay
geçerlidir. Diğer sürücü belgelerinin İçişleri Bakanlığınca, trafik güvenliği
nedeniyle, gerekli görüldüğünde değiştirilmesi zorunludur. Ödenmemiş trafik para
cezaları kanunî faiziyle birlikte tahsil edilmedikçe değiştirme işlemi yapılmaz.
Geçerli bir mazeret olmaksızın altı ay içinde sürücü belgelerini değiştirmeyen
sürücüler araç kullanmaktan men edilir. Değiştirme işlemleri İçişleri
Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikte belirlenecek esas ve usullere göre yapılır.
(Vize edilmemiş sürücü belgesi ile araç kullanmak yasaktır hükmü
28 Mart 1985 tarih ve 3176 sayılı Kanunun 16 ncı maddesiyle yürürlükten
kaldırılmıştır.)
(G) sınıfı sürücü belgesi alacak olanlarda aranacak özel şartlar
ile uluslararası sürücü belgelerinin veriliş şartları yönetmelikte gösterilir.
(...) (4. fıkra 17.10.1996 tarih ve 4199 sayılı Kanunun 47.
maddesi hükmü gereğince yürürlükten kaldırılmıştır.)
(Değişik son fıkra : 4262 - 21.5.1997) Bu madde hükümlerine
aykırı hareket eden sürücüler ile bunlara araç kullandıranlar, bu Kanunun 36 ncı
maddesinin üçüncü fıkrasına göre cezalandırılırlar.
Dış Ülkelerden Alınmış Olan Sürücü Belgeleri
Madde 40 - Dış ülkelerden alınmış olan sürücü belgelerinin
değiştirilmesi ve bu belgelerle ülkemizde araç kullanma esasları aşağıda
gösterilmiştir:
a) Yönetmelikte belirtilen süre içinde Türk vatandaşlarının ve
ilgili kanunlar ile ikili veya çok taraflı anlaşma hükümleri saklı kalmak
kaydıyla istekleri halinde yabancıların dış ülkelerden aldıkları sürücü
belgeleri sınav şartı aranmaksızın karşılığı veya dengi olan sürücü belgesi ile
değiştirilir.
b) Türk vatandaşları ve ilgili kanunlar ile ikili ve çok taraflı
anlaşma hükümleri saklı kalmak üzere yabancılar, dış ülkelerden aldıkları cinsi
için geçerli sürücü belgeleri ile yabancı ve Türk plakalı araçları ülkemizde
kullanabilirler.
Türk vatandaşlarının ve yabancıların; dış ülkelerden aldıkları
sürücü belgelerinin değiştirilmesine ve bu belgeler ile ülkemizde araç
kullanmalarına ilişkin esaslar yönetmelikte gösterilir.
Sürücü Adaylarında Aranacak Şartlar
Madde 41 - Sürücü belgesi alacaklarda aşağıdaki şartlar aranır.
a) (Değişik: 3176 - 28.3.1985) Yaş Şartı:
1. A1, A2, F ve H sınıfı sürücü belgesi alacakların onyedi,
2. (Değişik: 4199 - 17.10.1996) B ve G sınıfı sürücü belgesi
alacak olanların onsekiz,
3. (Değişik: 4535 - 23.2.2000) C, D ve E sınıfı sürücü belgesi
alacakların yirmiiki (Üniversitelerin sürücü eğitimi veren yüksekokulları ile
Türk Silahlı Kuvvetlerinin askeri ihtisas görevleri için subay ve astsubay sınıf
okullarında ve uzman jandarma okullarında açılan sürücü eğitimi kurslarından
mezun olanlarda bu şart aranmaz.),
Yaşını bitirmiş olmaları,
b) (Değişik: 4199 - 17.10.1996) Öğrenim şartları:
F, G ve H sınıfı sürücü belgesi alacakların ilkokulu, A1, A2, B,
C, D ve E sınıfı sürücülerin en az ortaokulu veya 8 yıllık temel eğitimi
bitirmiş bulunmaları,
c) (Değişik: 4199 - 17.10.1996)
Sağlık şartları:
Sürücü belgesi alacakların, resmî ve özel sağlık
kuruluşlarında İç Hastalıkları, Ortopedi, Göz, Kulak-Burun-Boğaz ve Psikiyatri
uzmanları bulunan Sağlık Kurulunca, yönetmelikte belirtilen esaslara göre "Sürücü
Olur" raporu almaları gerekir. Ortopedist bulunmadığı takdirde Genel Cerrahtan,
Psikiyatri Uzmanı bulunmadığı durumlarda Nörolog veya Psikologdan görüş alınarak
Sağlık Kurulu kararını verir. Sağlık Kurulu raporuna bir defaya mahsus olmak
üzere itiraz halinde, Sağlık Bakanlığı nihaî karar için sürücü adayını bir başka
Devlet Hastanesi Sağlık Kuruluna sevkedebilir. Ancak Sağlık Kuruluşunda veya
Özel Kuruluşlarda görevli tabiplerce verilen sağlık raporlarının eksik veya
gerçeğe uygun olmamasının tespiti halinde, sorumlular hakkında Türk Ceza
Kanununa göre işlem yapılmakla birlikte, bu tabiplerin daha sonra verecekleri
raporlar da geçersiz sayılır.
c) (Değişik: 5537 - 30.6.2006 / m.1) Sağlık şartları:
Sağlık şartları bakımından
kimlere hangi tür sürücü belgesi verilebileceği hususu yönetmelikle düzenlenir.
Sürücü belgesi alacakların ilgili yönetmelikte belirtilen hekimden sürücü olur
raporu almaları zorunludur. Bu maddede sözü edilen yönetmelik İçişleri ve Sağlık
bakanlıklarınca müştereken hazırlanarak yürürlüğe konulur.
d) (Değişik: 3176 - 28.3.1985) Eğitim ve Sınav Şartı:
Sürücü kursuna katılmış ve yapılan sınavları da başararak
sertifika almış olmaları.
e) (Değişik: 4199 - 17.10.1996) Hükümlü olmama şartları: Türk
Ceza Kanununun 403, 404 üncü maddeleri ile 572/2-3 maddelerinden ikiden fazla ve
1918 sayılı Kaçakçılığın Men ve Takibine Dair Kanunun 28 ve 29 uncu maddeleri,
6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar Hakkında Kanunun 12 nci maddesinin 3
üncü ve takip eden fıkralarındaki suçlardan hüküm giymemiş olmaları,
f) Aynı Sınıf Sürücü Belgesinin Bulunmaması veya Belgelerin Geri
Alınmamış Olma Şartı:
Önceden verilmiş aynı sınıf bir başka sürücü belgesinin
bulunmaması, sürücü belgelerinin süresiz geri alınmamış olması veya geçici
olarak geri alınmış ise sürenin dolmuş bulunması,
Zorunludur.
Sürücülerin Sınavları ve Sürücü Belgelerinin Verilme Esasları
Madde 42 - (Değişik: 3176 - 28.3.1985) Sürücü belgesi alacak
olanların başvurmaları, sınavları, sağlık muayeneleri, belgelerin verilmesi
hakkında aşağıdaki esas ve şartlar uygulanır.
a) (Değişik: 4199 - 17.10.1996) (Değişik 1. fıkra : 4262 -
21.5.1997) Sürücülerin sınavları:
Sürücü belgesi alacakların sınavları, yönetmelikteki esaslara
göre Milli Eğitim Bakanlığınca sınav sorumlusu olabileceğine dair belge verilen
yüksekokul mezunu ve asgari "B" sınıfı sürücü belgesi bulunan sınav sorumluları
tarafından yapılır. Oluşturulacak sınav komisyonuna gerekli görüldüğünde vali
onayı ile yukarıdaki üyelik şartlarını taşıyan bir kamu görevlisi de üye olarak
katılabilir. Sınav sonucunda başarı gösteren sürücülere sertifikaları verilir.
Bu sertifikalar, 41'inci maddedeki diğer şartlar aranarak sertifikanın alındığı
yer trafik kuruluşunca sınıfına uygun sürücü belgeleri ile değiştirilmedikçe
sahiplerine karayolunda araç kullanma yetkisi vermez.
Emniyet teşkilatının motorlu araç sürücüsü ihtiyacını karşılamak
üzere belirli eğitim programları çerçevesinde yönetmelikte belirtilen esas ve
şartlara uygun olarak, illerde emniyet müdürünün teklifi valinin onayı, merkez
birimleri için ilgili daire başkanlığının teklifi Emniyet Genel Müdür
Yardımcısının onayı ile emniyet teşkilatı mensuplarına sürücü belgesi verilir.
Bu sınavlar Emniyet Genel Müdürlüğünün merkez ve taşra birimlerinde
görevlendirilecek sınav sorumluları tarafından yapılır.
İş makinelerinin (forklift, loder, greyder, dozer, vinç vb.)
sürücülerinin eğitimleri ve eğitimde başarılı olanların sertifikaları Milli
Eğitim Bakanlığı, Karayolları Genel Müdürlüğü veya Makine Mühendisleri
Odalarınca, tarım sektöründe kullanılan iş makinelerinin (biçerdöver vb.)
eğitimleri ve eğitimde başarılı olanların sertifikaları ise Milli Eğitim
Bakanlığı ile Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca verilir. Kursların eğitim ve staj
süreleri Milli Eğitim Bakanlığınca saptanır.
b) Müracaat:
Sürücü belgesi almak isteyenler, müracaat formunu yetkili
memurun önünde imzalarlar. Bu belgede beyan edilen bilgiler aksi ispatlanıncaya
kadar doğru sayılır.
Müracaat formunun yetkili memura verilmesi sırasında, sürücü
adayları; nüfus cüzdanı aslı ile tahsil belgesini, kamu kuruluşunda çalışanlar
için bu kuruluşlar tarafından verilmiş tahsil durumunu belirliyen tasdikli
belgeyi yetkili memura göstermek zorundadırlar.
(Değişik son fıkra : 4262 - 21.5.1997) Yanlış bilgi veya sahte
belge verenler, fiil daha ağır bir cezayı gerektirmediği takdirde iki aydan üç
aya kadar hafif hapis ve 18.000.000 lira hafif para cezası ile cezalandırılırlar.
c) (...) (17.10.1996 tarih ve 4199 sayılı Kanunun 47. maddesi
hükmü gereğince yürürlükten kaldırılmıştır.)
Askeri Araç Sürücülerinin Sınavları
Madde 43 - Er ve erbaş sınıfından askeri araç sürücülerinin özel
sınavları ve belge verme işlemlerinin usulü ve bu belgelerle hangi cins
taşıtların nerelerde kullanılacağı Millî Savunma Bakanlığınca çıkarılacak
yönetmelikte gösterilir.
Bu belgeler sadece askeri araçlar için askerlik süresince
geçerlidir.
Adres Değişikliklerinin Bildirilmesi ve Sürücü Belgelerinin
Taşınması Zorunluluğu
Madde 44 - Sürücü belgesi sahipleri:
a) İkamet adresi değişikliklerini belgeyi veren kuruluşa otuz
gün içinde bildirmek,
b) Araç kullanırken sürücü belgelerini yanlarında bulundurmak ve
yetkililerin her isteyişinde göstermek,
Zorundadırlar.
(Değişik son fıkra: 4262 - 21.5.1997) Bu madde hükümlerine
uymayan sürücüler 3.600.000.- lira para cezası ile cezalandırılırlar.
Sağlık Şartlarında Sonradan Meydana Gelen Değişiklikler ile
Sahte Olan, Hile ile Alınan veya Şartlarına Uygun Olmadan Verilen Sürücü
Belgeleri
Madde 45 - Yönetmelikte belirlenen usul ve esaslara göre trafik
zabıtasınca sürücülerin:
a) Sağlık durumlarında sürücülüğe engel bedensel bir
değişikliğin görülmesi ve tespiti halinde sağlık kuruluşlarında muayenesi
istenir ve yönetmelikte belirtilen sağlık şartlarını kaybettiği sağlık kurulu
raporu ile belgelendirilenlerin sürücü belgeleri geri alınır. Bunlardan
kaybettiği sağlık şartlarını yeniden kazandıklarını sağlık kurulu raporu ile
belgelendirenlere sürücü belgeleri geri verilir.
b) Sahte olduğu, hile ile alındığı veya şartlarına uygun olmadan
verildiği tespit edilen sürücü belgeleri adlî işlem yapılmak üzere geri alınır.
ALTINCI KISIM
TRAFİK KURALLARI
BİRİNCİ BÖLÜM
GENEL KURALLAR
Karayollarında Trafiğin Akışı
Madde 46 - Karayollarında trafik sağdan akar.
Aksine bir işaret bulunmadıkça sürücüler:
a) Araçlarını, gidiş yönüne göre yolun sağından, çok şeritli
yollarda ise yol ve trafik durumuna göre hızının gerektirdiği şeritten sürmek,
b) Şerit değiştirmeden önce gireceği şeritte sürülen araçların
emniyetle geçişini beklemek,
c) Trafiği aksatacak veya tehlikeye sokacak şekilde şerit
değiştirmemek,
d) Gidişe ayrılan en soldaki şeridi sürekli olarak işgal etmemek,
e) İki yönlü trafiğin kullanıldığı dört veya daha fazla şeritli
yollarda aksine bir işaret bulunmadıkça, motosiklet, otomobil, kamyonet ve
otobüs dışındaki araçları kullananlar, geçme ve dönme dışında en sağ şeridi
izlemek,
Zorundadırlar.
Karayollarının belirli kesimlerinde, bu yollardan faydalanma
zorunda olan hayvan sürücüleri, hayvanlarını veya hayvan sürülerini gidiş
yönünde yolun en sağından ve en az genişlik işgal ederek ve imkân olduğunda
taşıt yolu dışından götürmek zorundadırlar.
(Değişik son fıkra: 4262 - 21.5.1997) Bu madde hükümlerine
uymayan sürücüler 3.600.000.- lira para cezası ile cezalandırılırlar.
Trafik İşaretlerine Uyma
Madde 47 - Karayollarından faydalananlar aşağıdaki sıralamaya
göre;
a) Trafiği düzenleme ve denetimle görevli trafik zabıtası veya
özel kıyafetli veya işaret taşıyan diğer yetkili kişilerin uyarı ve işaretlerine,
b) Trafik ışıklarına,
c) Trafik işaret levhaları, cihazları ve yer işaretlemeleri ile
belirtilen veya gösterilen hususlara,
d) Trafik güvenliği ve düzeni ile ilgili olan ve yönetmelikte
gösterilen diğer kural, yasak, zorunluluk veya yükümlülüklere,
uymak zorundadırlar.
(Değişik 2. fıkra : 4262 - 21.5.1997) Trafik zabıtası veya diğer
yetkililerin dur işaretlerine, ışıklı trafik işaretlerinden kırmızı renkli
olanına veya sesli işaretlere uymayan sürücüler, 3.600.000 lira, diğer trafik
işaretlerine uymayan sürücüler, 1.800.000 lira para cezası ile cezalandırılırlar.
Alkollü İçki, Uyuşturucu veya Keyif Verici Maddelerin Etkisi
ALtında Araç Sürme Yasağı
Madde 48 - Uyuşturucu veya keyif verici maddeleri almış olanlar
ile alkollü içki almış olması nedeniyle güvenli sürme yeteneklerini kaybetmiş
kişilerin Karayolunda araç sürmeleri yasaktır.
Uyuşturucu veya
keyif verici maddelerin cinsleri ile alkollü içkilerin etki dereceleri ve
kandaki miktarları, tespit usulleri ve muayene şartları hazırlanacak
yönetmelikte Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığının görüşüne uygun olarak
düzenlenir. (Değişik 2. fıkra: 4785 -
8.1.2003 / m.3) Uyuşturucu veya keyif verici maddelerin cinsleri ile alkollü
içkilerin etki dereceleri ve kandaki miktarlarını tespit amacıyla, trafik
zabıtasınca teknik cihazlar kullanılır. Tespit usulleri ve muayene şartları,
Sağlık Bakanlığının görüşüne uygun olarak hazırlanacak yönetmelikte düzenlenir.
Bu madde hükmüne uymayan sürücüler derhal araç kullanmaktan men
olunur.
(Değişik 4. fıkra : 4262 - 21.5.1997) Toplu taşım araçlarında
sigara içenler hakkında 4207 saylı Tütün Mamullerinin Zararlarının Önlenmesine
Dair Kanun hükümleri uygulanır.
(Değişik 5. fıkra
: 4262 - 21.5.1997) Yönetmelik ile belirtilen miktarların üzerinde alkollü araç
kullandığı tespit edilen sürücülerin, birinci defada üç ay, ikinci defada bir
yıl süreyle sürücü belgeleri ellerinden alınır. Her iki seferinde ayrıca,
7.200.000 lira para cezası uygulanır. Üçüncü defasında ise beş yıl süre ile
sürücü belgeleri ellerinden alınır ve bir aydan iki aya kadar hafif hapis cezası
ile birlikte 7.200.000 lira hafif para cezası uygulanır. Psiko-teknik
değerlendirme ve psikiyatri uzmanı muayenesi sonrası uygun görülenlere, geri
alma süresi sonunda sürücü belgeleri iade edilir. Psiko-teknik değerlendirme ve
pskiyatri uzmanı muayenesinin yapılmasına dair esas ve usuller yönetmelikte
gösterilir. (Değişik 5. fıkra: 4785 -
8.1.2003 / m.3) Yönetmelik ile belirtilen miktarların üzerinde alkollü araç
kullandığı tespit edilen sürücülerin, suçun işlendiği tarihten itibaren geriye
doğru beş yıl içinde; birinci defasında sürücü belgeleri altı ay süre ile geri
alınır ve haklarında 265 300 000 lira para cezası uygulanır. İkinci defasında
sürücü belgeleri iki yıl süreyle geri alınır ve haklarında 332 600 000 lira para
cezası uygulanır ve bu sürücüler Sağlık Bakanlığınca, esas ve usulleri Sağlık ve
İçişleri Bakanlıklarınca çıkarılacak yönetmelikte gösterilen sürücü
davranışlarını geliştirme eğitimine tabi tutulurlar, eğitimi başarıyla
tamamlayanların belgeleri süresi sonunda iade edilir. Üç veya üçten fazlasında
ise, sürücü belgeleri beş yıl süreyle geri alınır ve altı aydan aşağı olmamak
üzere hafif hapis cezası ile birlikte 532 600 000 lira hafif para cezası
uygulanır. Ayrıca, psiko-teknik değerlendirme ve psikiyatri uzmanı muayenesine
tabi tutulurlar. Bu değerlendirme ve muayene sonrasında uygun görülenlere, geri
alma süresi sonunda sürücü belgeleri iade edilir. Psiko-teknik değerlendirme ve
psikiyatri uzmanı muayenesinin yapılmasına dair esas ve usuller yönetmelikte
gösterilir.
(Değişik 6. fıkra
: 4262 - 21.5.1997) Uyuşturucu veya keyif verici maddeleri alarak araç
kullananlara, eylemi başka bir suç oluştursa bile ayrıca, altı ay hafif hapis
cezası ile birlikte 28.800.000 lira hafif para cezası uygulanır ve sürücü
belgeleri süresiz olarak geri alınır. (Değişik
6. fıkra: 4785 - 8.1.2003 / m.3) Uyuşturucu ve keyif verici maddeleri alarak
araç kullananlara, eylemi başka bir suç oluştursa bile ayrıca, altı ay hafif
hapis cezasıyla birlikte 532 600 000 lira hafif para cezası uygulanır ve sürücü
belgeleri süresiz olarak geri alınır.
Taşıt Kullanma Sürelerine Uyma Zorunluluğu
Madde 49 - Ticarî amaçla yük ve yolcu taşıyan motorlu taşıt
sürücülerinin, taşıt kullanma sürelerine aykırı olarak taşıt kullanması ve
bunlara taşıt kullandırılması yasaktır.
Taşıt kullanma süreleri ile ticarî amaçla yük ve yolcu taşıyan
motorlu taşıtları kullanacakların denetimi ve süre dışı kullanmaya devamı
önleyici tedbirlerle ilgili uygulanacak esas ve usuller yönetmelikte belirtilir.
(Değişik 3. fıkra : 4262 - 21.5.1997) Bu Madde hükmüne aykırı
olarak taşıt kullanan sürücüler 1.800.000 lira para cezası ile cezalandırılırlar.
Sürücü aynı zamanda araç sahibi değilse, araç sahibine de 3.600.000 lira, ayrıca
işleten veya teşebbüs sahibine de 7.200.000 lira için ceza tutanağı düzenlenir.
İKİNCİ BÖLÜM
HIZ KURALLARI
Hız Sınırları
Madde 50 - (Değişik 1. fıkra: 4199 - 17.10.1996) Şehirlerarası
Karayollarında 90 km/s otoyollarda 120 km/s hızı geçmemek üzere motorlu
araçların cins ve kullanma amaçlarına göre sürülebileceği en çok ve en az hız
sınırları yönetmelikle belirlenir.
(Ek fıkra: 4199 - 17.10.1996) İçişleri Bakanlığı yol
standartlarını dikkate alarak yukarıda belirtilen hız sınırlarını otomobiller
için 20 km/s artırmaya yetkilidir.
En çok ve en az hız sınırlarını gösteren işaret levhaları,
gerekli görülen yerlere, ilgili kuruluşlarca konulur. (*) Ek 3 üncü madde a/1
numaralı alt bendde 1.800.000.- lira idari para cezası öngörülmüştür. (**) Ek 3
üncü madde a/2 numaralı alt bendinde "araç sahibine 3.600.000.- lira, a/3
numaralı alt bendinde de "işleten veya teşebbüs sahibine" 7.200.000.- lira idari
para cezası öngörülmüştür.
Bu Kanunla yetki verilen kuruluşlar tarafından yönetmelikte
belirtilen hız sınırları yol ve trafik durumuna göre azaltılabilir veya
çoğaltılabilir. Bu hallerde durum trafik işaretleri ile belirtilir ve uygun
vasıtalarla duyurulur.
Hız Sınırlarına Uyma
Madde 51 - Sürücüler, aksine bir karar alınıp işaretlenmemişse
yönetmelikte belirtilen hız sınırlarını aşmamak zorundadırlar.
(Değişik 2. fıkra:
4262 - 21.5.1997) Hız ölçen teknik cihaz veya çeşitli usullerle yapılan tespit
sonucu hız sınırlarını; yüzde ondan yüzde elliye (elli dahil) kadar aşan
sürücüler 3.600.000.- lira, yüzde elliden fazla aşan sürücüler 7.200.000.- lira
para cezası ile cezalandırılırlar. (Değişik
2. fıkra: 4785 - 8.1.2003 / m.4) Hız ölçen teknik cihaz veya çeşitli teknik
usullerle yapılan tespit sonucu hız sınırlarını yüzde ondan yüzde otuza (otuz
dahil) kadar aşan sürücülere 64 700 000 lira, yüzde otuzdan fazla aşan
sürücülere 131 900 000 lira para cezası uygulanır.
(Ek fıkra: 4199 -
17.10.1996) Hız kuralını ihlal sebebiyle ceza yazılan sürücülerden, suçun
işlendiği tarihten geriye doğru (1) yıl içerisinde aynı kuralı (5) defa ihlal
ettiği tespit edilenlerin sürücü belgeleri (1) yıl süreyle geri alınır. Süresi
sonunda psiko-teknik değerlendirmeden ve psikiyatri uzmanının muayenesinden
geçirilerek sürücü belgesi almasına mani hali olmadığı anlaşılanların belgeleri
iade edilir. (Değişik 3. fıkra: 4785 -
8.1.2003 / m.4) Hız sınırlarını yüzde otuzdan fazla aşmak suretiyle ihlal
suçunun işlendiği tarihten geriye doğru bir yıl içerisinde aynı kuralı beş defa
ihlal ettiği tespit edilenlerin sürücü belgeleri bir yıl süre ile geri alınır.
Süresi sonunda psiko-teknik değerlendirmeden ve psikiyatri uzmanının
muayenesinden geçirilerek sürücü belgesi almasına mani hali olmadığı
anlaşılanların belgeleri iade edilir.
Hız sınırlarının aşılıp aşılmadığını, tespit etmekte kullanılan
cihazların yerini tespit veya sürüyücü ikaz eden her türlü cihazın imali, ithali
ve araçlarda bulundurulması yasaktır.
(Değişik 5. fıkra
: 4262 - 21.5.1997) Bu cihazları imal veya ithal edenler, fiil başka bir suç
oluştursa bile ayrıca 18.000.000.- lira hafif para cezası ve altı ay hafif hapis
cezası ile araçlarında bulunduran işletenler ise 18.000.000.- lira hafif para
cezası ve iki aydan üç aya kadar hafif hapis cezası ile cezalandırılırlar ve bu
cihazların müsaderesine de hükmolunur. (Değişik
5. fıkra: 4785 - 8.1.2003 / m.4) Bu cihazları imal ve ithal edenler, fiil
başka bir suç oluştursa bile ayrıca 800 000 000 liradan 1 332 800 000 liraya
kadar hafif para cezası ve altı aydan sekiz aya kadar hafif hapis cezası ile;
araçlarında bulunduran işletenler ise, 532 600 000 liradan 800 000 000 liraya
kadar hafif para cezası ve dört aydan altı aya kadar hafif hapis cezası ile
cezalandırılırlar ve bu cihazların müsaderesine de hükmolunur.
Hızın Gerekli Şartlara Uygunluğunu Sağlamak
Madde 52 - Sürücüler:
a) Kavşaklara yaklaşırken, dönemeçlere girerken, tepe üstlerine
yaklaşırken, dönemeçli yollarda ilerlerken, yaya geçitlerine, hemzemin geçitlere,
tünellere, dar köprü ve menfezlere yaklaşırken, yapım ve onarım alanlarına
girerken, hızlarını azaltmak,
b) Hızlarını, kullandıkları aracın yük ve teknik özelliğine,
görüş, yol, hava ve trafik durumunun gerektirdiği şartlara uydurmak,
c) Diğer bir aracı izlerken yukarıdaki fıkrada belirlenen
durumları göz önünde tutarak güvenli bir mesafe bırakmak,
d) Kol ve grup halinde araç kullananlar, araçları arasında
yönetmelikte belirtilen esaslara uygun olarak diğer araçların güvenle
girebilecekleri açıklıklar bulundurmak,
Zorundadırlar.
(Değişik son fıkra: 4262 - 21.5.1997) Bu madde hükmüne uymayan
sürücüler 1.800.000.- lira para cezası ile cezalandırılırlar.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
SÜRÜCÜLERİN UYACAĞI DİĞER KURALLAR
Dönüş Kuralları
Madde 53 - Sağa ve sola dönecek olan sürücüler aşağıdaki
kurallara uyarlar.
a) Sağa dönüşlerde sürücüler;
1. Sağa dönüş işaretini vermeye,
2. Sağ şeride veya dönüşe ayrılmış şeride girmeye,
3. Hızını azaltmaya,
4. Dar bir kavisle dönmeye,
5. Dönülen karayolunun gidiş şeridine veya gidişine ayrılmış en
sağ şeridine girmeye,
Zorunludurlar.
b) Sola dönüşlerde sürücüler;
1. Sola dönüş işaretini vermeye,
2. Yolun gidişe ayrılmış olan kımnının soluna yaklaşmaya
3. Hızını azaltmaya,
4. Dönüşe başlamadan, sağdan gelen taşıtlara ilk geçiş hakkını
vermeye,
5. Dönüş sırasında, karşıdan gelen ve emniyetle durdurulamayacak
kadar kavşağa yaklaşmış olan taşıtların geçmesini beklemeye,
6. Gireceği yolun gidişe ayrılan kısmına girmek üzere, dönüşünü
yaparken, arkadan gelen ve sola dönecek diğer taşıtları engellememek için, geniş
kavisle dönüş yapmaya,
7. Gireceği yolun gidiş yönünde çok şeritli olması halinde, en
sağ şerit dışında, uygun bir şeride girmeye,
8. Gireceği yola girdikten sonra, en kısa sürede, trafiği
tehlikeye düşürmeden sağa yaklaşmaya,
Zorunludurlar.
c) Dönel kavşaklardaki dönüşlerde sürücüler;
1. Dönüş işareti vermeye,
2. Hızını azaltmaya,
3. Orta adaya yakın şeritten kavşağa girmeye,
4. Ada etrafında dönerken gereksiz şerit değiştirmemeye,
5. Gireceği yola yaklaşırken sağa dönüş işareti ile birlikte
sağa yaklaşarak dönel kavşaktan çıkmaya,
6. Gireceği yolun gidiş yönündeki uygun bir şeridine girmeye,
7. Yola girdikten sonra, en kısa sürede trafiği tehlikeye
düşürmeden sağa yaklaşmaya,
Zorunludurlar.
d) Dönel kavşaklardaki geriye dönüşlerde sürücüler, sola dönüş
halindeki kurallara uymakla birlikte, orta ada etrafında dönerken gireceği yola
yaklaşıncaya kadar şeridini muhafaza etmeye de zorunludurlar.
Sağa ve sola dönüşlerde, sürücüler kurallara uygun olarak geçiş
yapan yayalara, varsa bisiklet yolundaki bisikletlilere ve sola dönüşlerde
sağdan ve karşıdan gelen trafiğe ilk geçiş hakkını vermek zorundadırlar.
Gidişe ayrılmış birden fazla şeridi bulunan yollarda, en sağdaki
veya soldaki şerit işaretlenmek suretiyle sadece dönüşlere ayrılabilir, ayrılmış
bu şeritlere bitişik diğer şeritlerden de işaretlenmek suretiyle sağa veya sola
dönüşlere izin verilebilir.
Bu dönüşler için yukarıdaki (a) ve (b) bentlerindekine benzer
manevra yapılır.
(Değişik son fıkra: 4262 - 21.5.1997) Bu madde hükümlerine
uymayan sürücüler 1.800.000.- lira para cezası ile cezalandırılırlar.
Geçme Kural ve Yasakları
Madde 54 - Sürücülerin geçme sırasında uymak zorunda oldukları
kural ve yasaklar şunlardır:
a) Geçme kuralları:
Sürücülerin önlerinde giden bir aracı geçmeleri için;
1. Kendisini takip eden sürücülerin kendisini geçmeye başlamamış
olması,
2. Önündeki sürücünün başka bir taşıt veya aracı geçme niyetini
belirten uyarma işaretini vermemiş olması,
3. Geçeceği aracın hızı ile geçme esnasındaki kendi hızını da
göz önüne alarak iki yönlü trafiğin kullanıldığı taşıt yollarında karşıdan gelen
trafik dahil karayolunu kullananların tümü için tehlike veya engel olmadan geçme
için kullanacağı şeridin yeteri kadar ilerisinin boş olması,
Zorunludur.
Geçme, geçilecek aracın solundaki şeritten yapılır. Geçilecek
aracın sürücüsü ses ve ışık cihazları ile uyarılarak, geçerken kullanılan
şeritte güvenli mesafe gidildikten sonra işaret verilip izlenecek şeride
girmekle tamamlanır.
Araçların sağından veya banketlerden yararlanmak suretiyle
geçmek yasaktır.
Ancak, herhangi bir araç, başka bir yola, karayoluna bitişik bir
mülke girmek veya sola yanaşıp durmak için bu niyetini sola dönüş işareti ile
belirtmiş ise bunların sağındaki şeritten geçilebilir.
Gidişe ayrılmış yol bölümlerinde, şerit değiştirmemek şartı ile
bir şeritteki taşıtların diğer şeritteki taşıtlardan hızlı gitmesi geçme
sayılmaz.
b) Geçmenin yasak olduğu yerler;
1. Geçmenin herhangi bir trafik işaretiyle yasaklandığı yerlerde,
2. Görüş yetersizliği olan tepelerde ve dönemeçlerde,
3. Yaya ve okul geçitleri yaklaşımında,
4. Kavşaklarda, demiryolu geçitlerinde ve bunların yaklaşımında,
5. Gidiş ve geliş için birer şeridi bulunan iki yönlü trafiğin
kullanıldığı köprü ve tünellerde,
Sürücülerin önlerindeki bir aracı geçmeleri yasaktır.
(Değişik son fıkra: 4262 - 21.5.1997) Bu madde hükümlerine
uymayan sürücüler 3.600.000.- lira para cezası ile cezalandırılırlar.
Geçilen Araçlara Ait Kurallar
Madde 55 - Geçilmek istenen araçların sürücüleri:
a) Duyulur veya görülür bir geçiş işareti alınca trafiğin iki
yönlü kullanıldığı karayollarında taşıt yolunun sağ kenarından gitmek, dörtten
fazla şeritli veya bölünmüş karayollarında bulunduğu şeridi izlemek ve hızını
artırmamak,
b) Dar taşıt yolları ile trafiğin yoğun olduğu karayollarında
yavaş gitme nedeni ile kendilerini geçmek için izleyen araçların kolayca ve
güvenli geçmelerini sağlamak için; araçlarını elverdiği oranda sağ kenara almak,
yavaşlamak, gerekiyorsa durmak,
c) Geçiş üstünlüğü bulunan bir aracın duyulur veya görülür
işaretini alınca, bu araçların kolayca ilerlemelerini sağlamak için taşıt yolu
üzerinde yer açmak, gerekiyorsa durmak,
Zorundadırlar.
54 üncü maddede yazılı durumlar dışında, geçiş yapmak
isteyenlere yol vermemek, geçilmekte iken bir başka aracı geçmeye veya sola
dönmeye kalkışmak yasaktır.
(Değişik son fıkra: 4262 - 21.5.1997) Bu madde hükümlerine
uymayan sürücüler 1.800.000.- lira para cezası ile cezalandırılırlar.
Şerit İzleme, Gelen Trafikle Karşılaşma, Araçlar Arasındaki
Mesafe, Yavaş Sürme ve Yavaşlama ve Geçiş Kolaylığı Sağlama
Madde 56 - Sürücüler aşağıdaki kurallara ve yasaklara uymak
zorundadırlar.
a) Şerit İzleme:
1. Sürücülerin; geçme, dönme, duraklama, durma ve park etme gibi
haller dışında şerit değiştirmeleri veya iki şeridi birden kullanmaları,
2. Kavşaklara yaklaşırken, yerleşim yerleri dışında yüzelli
metre, yerleşim yerlerinde ise otuz metre mesafe içinde ve kavşaklarda şerit
değiştirmeleri,
3. Araçların cinsine ve hızına uygun olmayan şeritten gitmeleri,
4. İşaret vermeden şerit değiştirmeleri,
Yasaktır.
b) Gelen Trafikle Karşılaşma:
Sürücüler; iki yönlü trafiğin kullanıldığı taşıt yollarında
karşı yönden gelen araçların geçişini zorlaştıran bir durum varsa geçişi
kolaylaştırmak için aracını sağ kenara yanaştırmaya, gerektiğinde sağa yanaşıp
durmaya,
Dağlık ve dik yokuşlu karayollarında karşılaşma halinde, çıkan
araç için geçiş güç veya mümkün değilse, güvenli geçişi sağlamak üzere, inen
araçlar, varsa önceden sığınma cebine girmeye, sığınma cebi yoksa sağ kenara
yanaşıp durmaya, gerektiği hallerde geri gitmeye,
Zorunludurlar.
c) Araçlar Arasındaki Mesafe:
Sürücüler önlerinde giden araçları yönetmelikte belirtilen
güvenli ve yeterli bir mesafeden izlemek zorundadırlar.
d) Yavaş Sürme ve yavaşlama:
Sürücülerin; araçlarını zorunlu bir neden olmadıkça, diğer
araçların ilerleyişine engel olacak şekilde veya işaretle belirtilen hız
sınırının çok altında sürmeleri, güvenlik nedeni veya verilen herhangi bir
talimata uyulması dışında, başkalarını rahatsız edecek veya tehlikeye sokacak
şekilde gereksiz ani yavaşlamaları yasaktır.
e) Geçiş Kolaylığı Sağlamak:
Taşıt yolunun dar olduğu yerlerde aksini gösteren bir trafik
işareti yoksa, motorsuz araçları kullananlar motorlu araçlara, otomobil, minibüs,
kamyonet, otobüs, kamyon, arazi taşıtı, lastik tekerlekli traktör, iş makineleri,
yazılış sırasına göre kendisinden öncekilere geçiş kolaylığı sağlamak
zorundadırlar.
(Değişik son fıkra: 4262 - 21.5.1997) Bu madde hükümlerine
uymayan sürücüler 1.800.000.- lira para cezası ile cezalandırılırlar.
Kavşaklarda Geçiş Hakkı
Madde 57 - (Değişik: 4199 - 17.10.1996) Kavşaklarda aşağıdaki
kurallar uygulanır.
a) Kavşağa yaklaşan sürücüler kavşaktaki şartlara uyacak şekilde
yavaşlamak, dikkatli olmak, geçiş hakkı olan araçların önce geçmesine imkân
vermek zorundadırlar.
b) Trafik zabıtası veya trafik işaret levhası veya ışıklı trafik
işaret cihazları bulunmayan kavşaklarda;
1. Bütün sürücüler geçiş üstünlüğüne sahip olan araçlara,
2. Bütün sürücüler doğru geçmekte olan tramvaylara,
3. Doğru geçen tramvay hattı bulunan karayoluna çıkan sürücüler
bu yoldan gelen araçlara,
4. Bölünmüş yola çıkan sürücüler bu yoldan geçen araçlara,
5. Talî yoldan anayola çıkan sürücüler anayoldan gelen araçlara,
6. Dönel kavşağa gelen sürücüler dönel kavşak içindeki araçlara,
7. Bir iz veya mülkten çıkan sürücüler, karayolundan gelen
araçlara,
c) Kavşak kollarının trafik yoğunluğu bakımından farklı
oldukları işaretlerle belirlenmemiş ise;
1. Motorsuz araç sürücüleri motorlu araçlara,
2. Motorlu araçlardan soldaki sağdan gelen araca,
Geçiş hakkını vermek zorundadırlar.
d) (Ek: 4262 - 21.5.1997) Işıklı trafik işaretleri izin verse
bile trafik akımı; kendisini kavşak içinde durmaya zorlayacak veya diğer
doğrultudaki trafiğin geçişine engel olacak ise, sürücülerin kavşağa girmeleri
yasaktır.
e) (Ek: 4262 - 21.5.1997) Trafik zabıtası, yetkili kişi veya
trafik ışıklı işareti ile yönetilen kavşaklarda, sürücüler, kavşağı en kısa
zamanda geçmek zorundadırlar. Sürücülerin gereksiz olarak yavaşlamaları,
durmaları, taşıttan inmeleri, taşıt veya araçların motorlarını durdurmaları
yasaktır.
f) (Ek: 4262 - 21.5.1997) Aksine bir işaret olmadıkça, bütün
kavşaklarda araçlar ray üzerinde hareket eden taşıtlara ilk geçiş hakkını vermek
zorundadır.
(Ek: 4262 - 21.5.1997) Bu madde hükümlerine uymayan sürücüler
1.800.000 lira para cezası le cezalandırılırlar.
İndirme ve Bindirme Kuralları
Madde 58 - Sürücüler aksine bir işaret bulunmadıkça, araçlarını
gidiş yönlerine göre yolun en sağ kenarında durdurmaya, yolcuların iniş ve
binişlerini sağ taraftan yaptırmaya ve yolcular da iniş ve binişlerini sağ
taraftan yapmaya zorunludurlar.
(Değişik son fıkra: 4262 - 21.5.1997) Bu madde hükmüne uymayan
sürücüler ve yolcular 1.800.000.- lira para cezası ile cezalandırılırlar.
Duraklama ve Park Etme
Madde 59 - Yerleşim birimleri dışındaki kara yolunda zorunlu
haller dışında taşıt yolu üzerinde duraklamak veya park etmek yasaktır.
(Değişik son fıkra : 4262 - 21.5.1997) Zorunlu hallerde gerekli
önlemleri almadan duraklayan veya parkeden sürücüler ile zorunlu haller dışında
duraklayan veya parkeden sürücüler 1.800.000 lira para cezası ile
cezalandırılırlar.
Duraklamanın Yasak Olduğu Yerlere
Madde 60 - Taşıt yolu üzerinde;
a) Duraklamanın yasaklandığının bir trafik işareti ile
belirtilmiş olduğu yerlerde,
b) Sol şeritte, (raylı sistemin bulunduğu yollar hariç),
c) Yaya ve okul geçitleri ile diğer geçitlerde,
d) Kavşaklar, tüneller, rampalar, köprüler ve bağlantı
yollarında ve buralara, yerleşim birimleri içinde beş metre ve yerleşim
birimleri dışında yüz metre mesafede,
e) Görüşün yeterli olmadığı tepelere yakın yerlerde ve
dönemeçlerde,
f) Otobüs, tramvay ve taksi duraklarında,
g) Duraklayan veya park edilen araçların yanında,
h) İşaret levhalarına, yaklaşım yönünde ve park izni verilen
yerler dışında; yerleşim birimi içinde onbeş metre ve yerleşim birimi dışında
yüz metre mesafede,
Duraklamak yasaktır.
(Değişik son fıkra: 4262 - 21.5.1997) Bu madde hükümlerine
uymayan sürücüler 1.800.000.- lira para cezası ile cezalandırılırlar.
Park Etmenin Yasak Olduğu Yerler ve Haller
Madde 61 - Taşıt yolu üzerinde;
a) Duraklamanın yasaklandığı yerlerde,
b) Park etmenin trafik işaretleri ile yasaklandığı yerlerde,
c) Geçiş yolları önünde veya üzerinde,
d) Belirlenmiş yangın musluklarına her iki yönden beş metrelik
mesafe içinde,
e) Kamu hizmeti yapan yolcu taşıtlarının duraklarını belirten
levhalara iki yönden onbeş metrelik mesafe içinde,
f) Üç veya daha fazla ayrı taşıt yolu olan karayolunda ortadaki
taşıt yolunda,
g) Kurallara uygun şekilde park etmiş araçların çıkmasına engel
olacak yerlerde,
h) Geçiş üstünlüğü olan araçların giriş ve çıkışının
yapıldığının belirlendiği işaret levhasından onbeş metre mesafe içinde,
i) İşaret levhalarında park etme izni verilen süre veya zamanın
dışında,
j) Kamunun faydalandığı ve yönetmelikte belirtilen yerlerin
giriş ve çıkış kapılarının her iki yönde beş metrelik mesafe içinde,
k) Park için yer ayrılmamış veya trafik işaretleri ile
belirtilmemiş alt geçit, üst geçit ve köprüler üzerinde veya bunlara on metrelik
mesafe içinde,
l) Park etmek için tespit edilen süre ve şeklin dışında,
m) Belirli kişi, kurum ve kuruluşlara ait araçlara,
yönetmelikteki esaslara göre ayrılmış ve bir işaret levhası ile belirlenmiş park
yerlerinde,
|